Về xã nông thôn mới Thụy Phúc, điều dễ nhận thấy nhất hiện nay là đường làng, ngõ xóm rất sạch đẹp, cảnh quan, môi trường trong lành, không khí thoáng mát. Với người dân nơi đây, được như vậy là nhờ xã đưa vào hoạt động khu xử lý rác thải sinh hoạt bằng công nghệ lò đốt. Ông Đàm Xuân Lượng, Chủ tịch UBND xã cho biết: Khi bắt đầu xây dựng nông thôn mới, xã đã quy hoạch khu xử lý rác thải sinh hoạt rộng 1,1ha tại thôn Bái Thượng, lựa chọn công nghệ lò đốt rác để xử lý rác triệt để, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng tới môi trường sống của người dân. Tổng kinh phí xây dựng khu xử lý rác thải sinh hoạt của xã là 4,7 tỷ đồng, tỉnh hỗ trợ 1,5 tỷ đồng, huyện 500 triệu đồng, còn lại là ngân sách của địa phương.

Khu xử lý rác thải sinh hoạt của xã gồm một khu nhà điều hành, khu phân loại rác và lò đốt rác. Lò đốt rác khá nhỏ gọn với thiết kế một buồng đốt và một ống khói cao khoảng 15m. Theo bà Nguyễn Thị Nhâm, lao động vận hành lò đốt rác, tất cả lượng rác thải sinh hoạt của xã được tập kết về đây rồi phân loại, số lượng rác tiêu hủy bằng hình thức đốt chiếm trên 80%, còn lại là rác thải rắn được chôn lấp. Với công suất đốt khoảng 6 - 8 tấn rác/ngày, ưu điểm của lò đốt rác là sử dụng khí tự nhiên không cần bổ sung nhiên liệu để đốt; rác được đưa vào lò đốt với nhiệt độ cao lên tới hàng trăm độ C nên được đốt rất nhanh, phân hủy triệt để và mùi hôi được loại trừ hoàn toàn, ít khói thải.

Trước đây, khi chưa có khu xử lý rác thải sinh hoạt bằng lò đốt, việc xử lý rác thải sinh hoạt của xã Thụy Phúc theo hình thức tập kết về 3 bãi chứa rác ở 3 thôn trong xã rồi tiến hành chôn lấp. Bà Vũ Thị Phượng ở thôn Bái Thượng cho biết: Trước đây, khi đi làm đồng gần bãi chứa rác thải của thôn mùi hôi bốc lên rất khó chịu, rác thải để lưu cữu tạo điều kiện cho ruồi, muỗi sinh sống, chuột trú ngụ, sinh sôi rồi xuống phá hoại ruộng đồng. Đặc biệt, rác thải chủ yếu là túi nilon khó phân hủy nên xử lý chôn lấp ít nhiều sẽ gây ảnh hưởng tới mạch nước ngầm. Tuy nhiên, từ ngày có khu xử lý rác thải bằng công nghệ lò đốt, từ trong làng tới ngoài đồng không còn cảnh túi nilon, rác thải ngổn ngang, cảnh quan sạch đẹp, môi  trường cũng trong lành.

Trung bình lượng rác thải của xã Thụy Phúc một tuần chỉ cần đốt trong hai ngày (thứ năm và chủ nhật) là hết. Điều này cũng đang làm lãng phí hiệu quả hoạt động của khu xử lý rác thải được đầu tư khá quy mô này. Khi chúng tôi đề cập vấn đề này, ông Đàm Xuân Lượng, Chủ tịch UBND xã cho biết: Vấn đề phối hợp, liên kết với các xã lân cận chưa có lò đốt rác để ký hợp đồng tiêu hủy rác thải cũng được xã tính đến. Tuy nhiên, để làm được điều này xã phải xây dựng được đội ngũ nhân lực quản lý, kiểm tra, phân loại rác thải sinh hoạt của các xã khác khi chuyển tới bởi nếu các xã liên kết tiêu hủy rác với Thụy Phúc đem sang nhiều loại rác thải rắn không tiêu hủy được bằng lò đốt, đương nhiên khu xử lý rác của xã sẽ trở thành bãi rác chôn lấp rác cho các xã khác. Khó nhất là tâm lý người dân địa phương, không ai muốn đem rác thải từ nơi khác về xã mình tiêu hủy…

Hiện nay, nhiều địa phương trong tỉnh cũng đầu tư công nghệ lò đốt rác thải sinh hoạt và cho thấy hiệu quả về môi trường. Tuy nhiên, lượng rác thải sinh hoạt của nhiều xã không đủ để vận hành liên tục lò đốt hàng ngày, đang gây lãng phí hiệu quả đầu tư, tính ổn định, thậm chí là độ bền của lò đốt. Trong khi đó, xã nào cũng cần phải tiêu hủy rác thải sinh hoạt nhưng không phải xã nào cũng có nguồn vốn đầu tư riêng khu xử lý rác thải bằng công nghệ lò đốt như Thụy Phúc. Vì vậy, việc phối hợp tiêu hủy rác giữa các xã sẽ phát huy hiệu quả hoạt động các khu xử lý rác thải bằng công nghệ lò đốt, giảm chi phí đầu tư cho địa phương, tiết kiệm diện tích đất để canh tác khi không phải chuyển làm khu xử lý rác… Tuy nhiên, việc phối hợp hay liên kết đầu tư khu xử lý rác thải bằng công nghệ lò đốt giữa các xã vẫn còn nhiều việc phải bàn.

Trần Tuấn