Sống chung với rác

Nhiều tháng nay, người dân thôn Luật Ngoại 2, xã Quang Lịch (Kiến Xương) ăn không ngon, ngủ không yên vì bãi rác thải của xã Hòa Bình gây ô nhiễm, bốc mùi hôi thối. Theo các hộ dân ở đây, bãi chôn lấp, xử lý rác thải của xã nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM nhưng vị trí xây dựng bãi rác lại rất gần khu dân cư thôn Luật Ngoại 2 (chỉ cách 110m). Có mặt tại bãi rác thải xã Hòa Bình khi nắng đã lên đỉnh đầu, mùi hôi thối, khó chịu bốc lên nồng nặc. Hầu như tất cả mọi thứ bỏ đi đều được tập trung về đây. Và ruồi nhặng thì cứ như mưa giữa trời nắng nhẹ! Ông Ðỗ Văn Vấn, thôn Luật Ngoại 2, xã Quang Lịch bức xúc: Hôm nay còn ít đấy. Cứ sau mỗi trận mưa, nắng lên thì ruồi nhặng từ bãi rác lại kéo cả đàn dày đặc về khu dân cư.

Cũng theo ông Vấn thì người dân thôn Luật Ngoại 2 không biết xã Hòa Bình quy hoạch và đã được huyện phê duyệt khu xử lý rác thải tập trung nằm ngay sát khu dân cư. Chỉ đến khi họ đưa máy xúc đến múc đất thì mới biết đây là nơi chứa rác thải. Ngay từ thời điểm đó, khoảng đầu năm 2013, nhân dân đã kiến nghị với chính quyền xã Quang Lịch và xã Hòa Bình: Không đồng ý xây dựng khu xử lý rác thải tại đây do quá gần khu dân cư, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống sinh hoạt, sản xuất của người dân. Tuy nhiên, từ tháng 12/2013, xã Hòa Bình vẫn bắt đầu đổ rác tại bãi rác này.

Cũng kể từ thời điểm đó, hàng trăm hộ dân mà trực tiếp trên 20 hộ gia đình nằm sát bãi rác hàng ngày phải sống chung với mùi hôi thối, ô nhiễm từ rác thải. Bà Ðặng Thị Hải ngao ngán: “Từ khi có bãi rác của xã Hòa Bình thì người dân chúng tôi dù đã bịt hết các cửa ánh sáng vào nhà nhưng buổi tối khi ngủ vẫn phải dùng khăn để bịt mũi mới ngủ được, nhiều khi đang ngủ ngon thì mùi hôi bay vào là giật mình tỉnh giấc. Người già thì không nghỉ ngơi được, trẻ con thì đi học về muốn ôn lại bài phải bịt khẩu trang, nông dân đi làm mệt mỏi về nhà để nghỉ ngơi, nhưng về đến nhà rồi mùi bốc lên lại mệt mỏi và khó chịu hơn ở ngoài ruộng”.

Ruộng bỏ hoang vì chuột phá hoại

Không chỉ phải sống chung, hàng ngày hít thở bầu không khí ô nhiễm mà nhiều hộ dân thôn Luật Ngoại 2 còn phải bỏ ruộng hoang do chuột phá hoạt từ khi có bãi rác của xã Hòa Bình. Bác Hoàng Gia Ty cho biết: “Cuối năm 2012, sau khi hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa, số thửa của gia đình tôi chỉ còn một thửa 6 sào và nằm cách nhà gần 100m. Niềm vui với thửa ruộng mới vừa to rộng, vừa gần nhà không được bao lâu thì xã Hòa Bình đào hố sâu 2 - 3 m để chôn rác, tạo thành các ụ đất lớn làm chỗ cho chuột chui rúc, trú ngụ. Vì vậy, chỉ sau một vụ canh tác, chuột bắt đầu sinh sôi, nảy nở, hoành hành nên lúa thời con gái rất tốt nhưng đến khi làm đòng, vào mẩy chuột cắn phá. Ðể đối phó với lũ chuột, khi lúa chuẩn bị vào mẩy đêm nào 2 vợ chồng tôi cũng ra ruộng để bắt chuột, đuổi chuột. Dù rất chịu khó, cần mẫn nhưng thành quả làm ra đều bị chuột tàn phá. Vụ mùa 2013, 6 sào ruộng, với chi phí hơn 4 triệu đồng nhưng chỉ thu về chưa đầy 2 tạ thóc nên vụ xuân 2014, tôi đã bỏ ruộng hoang. 4 miệng ăn của gia đình bây giờ chỉ còn trông chờ vào 0,5 sào ruộng phá hoang ở bờ sông để sống. Những người dân quanh năm làm lụng, gắn bó với đồng ruộng để duy trì cuộc sống, vậy mà giờ đây, nhiều thửa ruộng của người dân thôn Luật Ngoại 2 đã bị bỏ hoang do chuột phá hoại. Những thửa ruộng này khi chưa có bãi rác của Hòa Bình năng suất đạt 2 - 2,5 tạ/sào/vụ, nay đã phải bỏ hoang và nếu có cố cấy thì cũng không thu được thành quả do chuột phá hoại”.

Chính quyền thiếu trách nhiệm

Trao đổi với phóng viên về những bức xúc của người dân thôn Luật Ngoại 2, xã Quang Lịch quanh việc bãi rác nằm gần khu dân cư, gây ô nhiễm môi trường, ông Vũ Mạnh Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Bình cho biết: Do địa bàn của Hòa Bình nằm xen kẽ khu dân cư nên rất khó bảo đảm theo quy định về khoảng cách 300m. Vì vậy, xã đã quy hoạch khu xử lý rác thải và nghĩa trang nằm tại thôn Nam Tiền, với diện tích 10.000m², khoảng cách đến khu dân cư là 110m. Cũng theo ông Hằng thì trước khi quy hoạch, UBND xã đã nghiên cứu rất kỹ và thấy vị trí đã chọn hiện nay là thuận lợi, bảo đảm và phù hợp nhất; đồng thời triển khai xuống các thôn lấy ý kiến dân chủ, công khai, sau đó đưa ra Ðảng ủy thống nhất phương án và đã được huyện phê duyệt. Theo quy hoạch thì bãi rác này sẽ là nơi chứa rác thải của 4 thôn: Nam Tiền, Ðề Thái, Việt Hưng, Ðoài nhưng hiện tại mới chỉ có thôn Ðoài đổ rác, các thôn còn lại đang đổ tại bãi rác của thôn, trong thời gian tới sẽ tập trung đổ tại bãi rác này.

Còn Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Kiến Xương Lê Minh Hoàng cho biết: Ðể bảo đảm môi trường sống trong lành cho người dân, UBND huyện Kiến Xương đã tổ chức cuộc họp gồm: lãnh đạo UBND huyện, xã Quang Lịch, Hòa Bình và đại diện nhân dân thôn Luật Ngoại 2. Yêu cầu xã Hòa Bình dịch chuyển bãi xử lý rác thải cách khu dân cư thêm 70m, đồng thời lấp hố rác đã đổ từ tháng 12 đến nay. Tuy nhiên, theo quan sát của phóng viên, hố chôn rác mới đã được đào nhưng chỉ cách so với hố cũ khoảng 20m, chưa đạt yêu cầu về khoảng cách 70m so với sự chỉ đạo của UBND huyện Kiến Xương, hố chôn rác cũ vẫn chưa được lấp.

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM là một chương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng, với đích hướng tới là nâng cao chất lượng đời sống người dân. Nhưng để “chạy theo” các tiêu chí xây dựng NTM, xã Hòa Bình dường như đang “bỏ quên” quyền lợi, sức khỏe của người dân thôn Luật Ngoại 2, xã Quang Lịch.

Minh Nguyệt