Bài 3: Cần giải pháp đồng bộ cho nông sản an toàn

Ðể khắc phục những tồn tại, hạn chế trong sản xuất nông sản an toàn, hướng tới một nền nông nghiệp phát triển bền vững, đủ sức cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập không chỉ cần cả hệ thống chính trị vào cuộc mà còn cần sự đóng góp tích cực của toàn xã hội.

Năm 2016, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ trọng tâm về an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó xây dựng các chuỗi sản xuất nông sản an toàn là một trong những nhiệm vụ đặc biệt. Trên cơ sở quy định tại Nghị định số 66/2016/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ sẽ rà soát, ban hành, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thực phẩm nhằm gỡ khó, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất nông sản an toàn. Ở tỉnh ta, việc sản xuất nông sản an toàn cũng được đặc biệt quan tâm, được đề cập trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX, đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, Đề án quy hoạch và quản lý giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn tỉnh, đề án xây dựng vùng sản xuất cây trồng an toàn theo chuỗi giai đoạn 2016 - 2020…

 Dưới sự chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các cơ quan chức năng đã tích cực vào cuộc, thúc đẩy sản xuất nông sản an toàn phát triển. 6 tháng đầu năm, Chi cục Chăn nuôi và Thú y đã triển khai hai đợt cao điểm hành động vì an toàn thực phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi thú y. Ngoài tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành hai công văn về tăng cường kiểm tra chất cấm và ký cam kết chăn nuôi an toàn, không sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, Chi cục còn ban hành sáu văn bản về tăng cường các công tác: kiểm tra, kiểm soát vận chuyển động vật, sản phẩm động vật; lấy mẫu kiểm tra tồn dư Salbutamol trong nước tiểu và thịt lợn; đẩy mạnh các biện pháp bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm... Chi cục cũng đã tham mưu tổ chức hội nghị và ký cam kết chăn nuôi an toàn, không buôn bán và sử dụng chất cấm, không lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản với số lượng hơn 350 đại biểu, 3.320 hộ chăn nuôi, 20 đơn vị sản xuất thức ăn chăn nuôi và 10 cửa hàng kinh doanh thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm; lồng ghép tổ chức 71 lớp tập huấn cho 3.523 lượt học viên là người chăn nuôi, kinh doanh, giết mổ  gia súc, gia cầm và người tiêu dùng trong tỉnh. 9 tháng đầu năm 2016, Chi cục đã kiểm tra 581 phương tiện vận chuyển với 63.079 con lợn, 119.490 con gà, 93.300 con vịt, 383 con trâu, bò, 114,4kg sản phẩm động vật, 2.550 đàn ong, xử phạt 13 trường hợp vi phạm, tiêu hủy 27 con lợn, 95kg thịt lợn và 200kg mỡ, phủ tạng lợn không đạt điều kiện vệ sinh thú y, nộp Kho bạc Nhà nước hơn 22 triệu đồng. Ngoài ra, Chi cục còn phối hợp tổ chức 6 cuộc thanh tra, kiểm tra, qua đó kịp thời chỉ ra những sai sót, tồn tại và yêu cầu các tổ chức, cá nhân khắc phục, sửa chữa ngay…

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, thời gian qua, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất đã đạt được một số kết quả khả quan. Nhiều mô hình thí điểm sản xuất nông sản an toàn đã được triển khai. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh. Công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành được thực hiện thường xuyên. Đến nay, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm đã có sự phối hợp chặt chẽ trong hệ thống quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp…

Từ đầu năm đến nay, ngành Nông nghiệp đã phối hợp tổ chức kiểm tra, xếp loại 258 lượt cơ sở; thanh tra, kiểm tra 198 cơ sở, 581 phương tiện, phát hiện 95 sơ sở vi phạm các quy định của pháp luật. Cùng với đó, các huyện, thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các xã, phường, thị trấn thực hiện nhiệm vụ quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản.

Tuy nhiên, những hạn chế trong sản xuất nông sản an toàn vẫn còn, nguyên nhân chủ yếu là do nhiều hộ nông dân chạy theo lợi nhuận nên phun nhiều thuốc bảo vệ thực vật và sử dụng thuốc không theo khuyến cáo. Việc quản lý hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật còn mang tính thời vụ, nhiều cá nhân kinh doanh tự phát, chớp nhoáng nên khó quản lý. Nhiều địa phương chưa vào cuộc quyết liệt dẫn đến tình trạng bán thuốc theo “toa”, thời gian cách ly thuốc với sản phẩm chưa được bảo đảm. Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ cao vào sản xuất còn hạn chế, chưa có cơ chế, chính sách phù hợp cho vùng sản xuất nông sản an toàn. Thực tế cho thấy vẫn còn tình trạng người trồng rau vì lợi nhuận nên không thực hiện nghiêm quy trình sản xuất, do đó khó tạo được uy tín, thương hiệu sản phẩm rau an toàn; nếu dừng kinh phí hỗ trợ thì các mô hình dễ “phá sản”.

Để khuyến khích người dân áp dụng rộng rãi quy trình sản xuất nông sản an toàn, vấn đề đặt ra là phải có giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần xác định được những sản phẩm ưu tiên áp dụng quy trình sản xuất VietGahp trên cơ sở quy hoạch vùng sản xuất. Có chính sách hỗ trợ đầu tư ban đầu về cơ sở hạ tầng, vốn, giống, kỹ thuật cho người sản xuất. Với người sản xuất, cần thay đổi thói quen sản xuất tự phát, truyền thống đồng thời làm quen với sản xuất sản phẩm an toàn bởi phương pháp này không những mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng mà bản thân những người tham gia còn được tập huấn, trang bị kiến thức khoa học kỹ thuật. Chính quyền địa phương và các ban, ngành liên quan tăng cường công tác tuyên truyền, vận động sự vào cuộc của người sản xuất. Ngoài ra, phải có sự liên kết chặt chẽ giữa “4 nhà” trong đầu tư, xây dựng thương hiệu, tổ chức thu mua, chế biến sản phẩm và tìm thị trường tiêu thụ, góp phần xây dựng những vùng sản xuất an toàn theo chuỗi, đáp ứng yêu cầu về nông sản an toàn.

Nhóm phóng viên