Trong ngôi nhà nhỏ ở tổ 22, phường Bồ Xuyên, Thành phố Thái Bình, mẹ Phạm Thị Bờ, 90 tuổi xúc động kể về hai người con trai liệt sĩ của mình. Năm 1966, con trai mẹ là anh Nguyễn Khắc Ðiều tạm biệt mẹ và gia đình lên đường nhập ngũ. Năm 1972, trong một trận càn của địch, anh đã hy sinh tại Mặt trận phía Namon>. Năm 1977 gia đình mới nhận được giấy báo tử.

Cũng trong năm này, anh con trai kế là Nguyễn Khắc Sơn xin phép mẹ nhập ngũ. Ngày tiễn con lên đường ở ga Nam Ðịnh là một ngày “mưa nước mắt” như mẹ bảo. Và hôm đó cũng là ngày cuối cùng mẹ nhìn thấy mặt con. Nhập ngũ tháng 7/1977 thì đến tháng 11/1977 anh Sơn hy sinh ở chiến trường biên giới Tây Namon>. Nước mắt mẹ không còn để khóc những đứa con lần lượt ra đi mãi mãi nhưng mẹ hiểu đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh thì không chỉ có mẹ mà còn nhiều bà mẹ Việt Namon> khác cũng đón nhận nỗi đau mất con như thế. Mẹ tự hào bởi các con của mẹ đã xả thân vì nền độc lập, tự do của dân tộc. Ðó là động lực để mẹ cố gắng sống tốt, sống khỏe đến hôm nay.

Mẹ tâm sự: “Nhớ nhất là thằng lớn (liệt sĩ Nguyễn Khắc Ðiều - PV) bởi từ ngày con hy sinh đến giờ mẹ và gia đình chưa tìm được mộ. Nghe đồng đội của con kể lại, lúc hy sinh con đã được đồng đội chôn cất, nhưng khi kết thúc trận càn, đồng đội quay lại tìm thì cả vùng đã bị bom cày xới tan nát không thể tìm được vị trí ngôi mộ. Giờ đồng đội của con cũng đã không còn. Mẹ chỉ buồn vì lần con về phép năm 1967, mẹ muốn đưa con đi chụp một kiểu ảnh để làm kỷ niệm nhưng do bom đạn của địch bắn phá ác liệt nên anh không đồng ý để mẹ đưa đi.

Cho đến bây giờ, mẹ không có được một tấm ảnh của con để thờ”. Chị Nguyễn Thị Hà, con gái thứ tư của mẹ cho biết, lòng mẹ phần nào vơi đi nỗi đau khi năm 1981 mẹ đã vào Tây Ninh tìm và đưa hài cốt của anh Nguyễn Khắc Sơn về nghĩa trang Thành phố. Mấy tháng trước, khi có quyết định tặng Danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Namon> anh hùng” mẹ cứ khóc mãi. Mẹ bảo, mẹ vui và tự hào vì những đóng góp của mẹ và các con mẹ cũng như của bao người mẹ, người con khác trong cuộc kháng chiến của dân tộc.

Chung niềm vui của hơn 2.700 bà mẹ và thân nhân gia đình có công với cách mạng được Nhà nước tặng, truy tặng Danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” đợt này có gia đình ông Trần Ðợi ở xóm 4A, thôn Ðình Trung Tây, xã An Ninh, huyện Tiền Hải. Ông kể, mẹ ông là bà Bùi Thị Át có 7 người con, trong đó có 4 con trai đi bộ đội. Chồng của mẹ, ông Trần Thiềm là lão thành cách mạng làm Bí thư chi bộ liên xã, hy sinh tại cánh đồng Thượng Hiền (huyện Kiến Xương) năm 1950. Năm 1965, anh con trai Trần Văn Tứ vào bộ đội ở Tiểu đoàn 440, Sư đoàn 304 chiến đấu ở chiến trường miền Namon>.

Năm 1966, cháu nội mẹ là Trần Văn Tặng tiếp bước truyền thống gia đình lên đường chiến đấu. Nỗi đau mất chồng vừa nguôi, năm 1968 mẹ Át liên tiếp nhận được tin con trai rồi cháu nội hy sinh ở chiến trường. Nuốt nỗi đau vào lòng, mẹ đã cố gắng sống thật tốt, tần tảo lo toan cuộc sống cho những đứa con còn lại cho đến ngày mẹ qua đời vào năm 1985. Ông Trần Ðợi nói: “Gần 30 năm sau ngày mẹ tôi mất, hôm nay chúng tôi thắp nén nhang thông báo quyết định truy tặng Danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” của Chủ tịch nước với mẹ, tôi tin mẹ tôi dưới suối vàng sẽ rất vui. Gia đình tôi xin được cảm ơn sự quan tâm của Ðảng, Nhà nước, chính quyền địa phương và nhân dân đã ghi nhớ công lao của mẹ. Ðó là niềm tự hào, là nguồn động viên để gia đình chúng tôi nỗ lực phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, nuôi dạy con cháu trở thành người có ích cho xã hội, gương mẫu trong mọi việc, xứng đáng với vong linh người mẹ đã khuất, với những liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc và xứng đáng với niềm tin trao gửi của Ðảng, Nhà nước và của nhân dân”. 

Mai Thư