Rác từ nhà ra đường!

Dạo quanh một số vùng nông thôn dễ dàng bắt gặp những bãi rác thải sinh hoạt ven các cánh đồng, đường làng, đường liên xã với bao nilon, chai lọ đựng thuốc bảo vệ thực vật sau khi đã sử dụng… Ngay cả trên quốc lộ, đường liên huyện cũng dễ bắt gặp những bãi rác nằm chình ình, nào túi nilon, vỏ bánh kẹo, vỏ hoa quả, thực phẩm... “vô tư” xả thải hai bên đường, không chỉ làm mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ độc hại, gây ô nhiễm môi trường. Xuất phát từ thói quen, nhiều người thường vứt rác tại nơi công cộng mà không cần quan tâm đến môi trường sống quanh mình đang ngày càng trở nên ô nhiễm.

Chị Trần Thị Hoa, thôn An Lạc, xã Trung An (Vũ Thư) cho biết: Vì thôn không có bãi rác nên rác nhà nào nhà nấy tự xử lý theo cách riêng của mình. Người thì đốt, người đào hố chôn nhưng cũng có không ít nhà vẫn vứt rác ra đồng, mương máng hoặc ven đường. Ai cũng chỉ biết sạch trong nhà còn ngoài ngõ thì ít người quan tâm, mà có quan tâm cũng không được vì biết vứt rác ở đâu. Lâu thành quen, nhà nọ thấy nhà kia vứt được thì cũng làm theo và kết quả là hình thành những bãi rác nhỏ rải rác khắp xóm. Mỗi ngày tích tụ một ít cho đến khi số rác thải đó bốc mùi. Biết việc xả rác thải như vậy ảnh hưởng đến môi trường, ảnh hưởng đến cuộc sống của chính mình nhưng vì chưa có cách xử lý nào phù hợp nên nhiều người vẫn  “nhắm mắt làm ngơ”, đến khi môi trường bị ô nhiễm thì cũng chỉ biết than phiền.

Một trong những bãi rác như vậy hình thành tự phát cách đây hơn một năm tại thôn Ðồng Bằng, xã An Lễ (Quỳnh Phụ) gây ô nhiễm môi trường xung quanh và bốc mùi hôi thối nồng nặc. Ông Ðinh Văn Thuẫn, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Mặc dù hiện nay, bãi chôn lấp rác thải tập trung của xã đã đi vào hoạt động, mỗi ngày thu gom khoảng 4 - 5 tấn rác thải nhưng do nằm cách xa khu dân cư nên nhiều người vẫn tiện đâu đổ đấy. Trong thời gian tới, xã sẽ tập trung xử lý dứt điểm tình trạng ô nhiễm môi trường tại bãi rác tự phát này”.

Thiếu kinh phí…

Theo quy hoạch nông thôn mới (NTM), đến nay 100% các xã đã quy hoạch bãi rác thải tập trung cách xa khu dân cư, nhưng do không có kinh phí đầu tư xây dựng nên hầu hết vẫn chỉ là các quy hoạch “treo”. Trung bình, mỗi xã xả thải khoảng 5 - 10 tấn rác/ngày song chỉ có 60% được thu gom và xử lý. Toàn tỉnh mới chỉ có 14 xã có khu xử lý rác thải gắn với xây dựng NTM và 2 thị trấn (Tiền Hải và Thanh Nê) đầu tư lò đốt rác thải, còn lại hầu hết rác thải được thu gom, tập kết tại các bãi rác tự phát của xã, thôn.

Bãi rác tự phát tại thôn Ðồng Bằng, xã An Lễ (Quỳnh Phụ) ngày càng ô nhiễm.

Theo ông Phùng Văn Thịnh, Chủ tịch UBND xã Trung An (Vũ Thư) thì trong quy hoạch NTM xã đã quy hoạch 2 bãi rác thải tập trung, với diện tích hơn 1 ha nhưng do không có kinh phí đầu tư xây dựng nên vẫn là các ruộng lúa. Hiện, toàn xã có 4 thôn thì 2 thôn chưa có tổ thu gom rác thải, chưa có bãi chứa rác. Do vậy, người dân tại 2 thôn: An Lạc và Bồn Thôn phải tự xử lý rác thải của gia đình. Còn theo Phó trưởng Phòng TN&MT huyện Ðông Hưng, Ðào Minh Hải thì đến nay toàn huyện đã quy hoạch 63 khu xử lý rác thải theo tiêu chí NTM, bảo đảm khoảng cách từ 300m trở lên so với khu dân cư. Tuy nhiên, để đầu tư xây dựng một bãi rác cần kinh phí khoảng 3,5 tỷ đồng, chưa kể chi phí đầu tư làm đường ra bãi rác. Hiện, hầu hết đường ra các bãi rác vẫn chưa được cứng hóa, chủ yếu là đường đất, gây khó khăn cho việc chuyên chở, nhất là vào mùa mưa. Vì vậy, toàn huyện vẫn còn gần 40 bãi rác tự phát. Cùng với đó, tình trạng đổ rác tại địa phận giáp ranh giữa các xã vẫn diễn ra phổ biến, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm soát.

Loay hoay tìm giải pháp

Trước thực trạng rác thải nông thôn đang ở mức báo động, nhiều địa phương tìm hướng giải quyết nhưng xem ra đây không phải là bài toán dễ. Bởi vậy, giải pháp hữu hiệu cho việc xử lý rác thải nông thôn vẫn chưa có lời giải. Ông Hoàng Văn Ngoạn, Chi Cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở TN&MT) cho biết: Nhiều địa phương vẫn còn lúng túng trong công tác bảo vệ môi trường nói chung, thu gom, xử lý rác thải nói riêng. Việc tuyên truyền cho người dân về ý thức bảo vệ môi trường cũng chưa được chú trọng. Mặc dù, hầu hết các xã đã đưa công tác giữ gìn vệ sinh môi trường là một trong những tiêu chí để bình xét danh hiệu gia đình văn hóa nhưng hình như khi xét duyệt thì lại “quên” mất tiêu chí này. Công tác xã hội hóa thu gom, xử lý rác thải cũng chưa được thực hiện tốt: chưa hình thành các cơ sở thu gom rác thải tư nhân; việc thu phí vệ sinh môi trường ở các vùng nông thôn còn gặp nhiều khó khăn…

Trong khi chờ các cơ quan chức năng có giải pháp xử lý nguồn rác thải sinh hoạt vùng nông thôn thì người dân phải tự nâng cao ý thức tự giác và chấp hành tốt các quy định về xử lý rác thải: đổ rác đúng nơi quy định, hạn chế tối đa việc sử dụng túi nilon, chôn lấp hay đốt phải bảo đảm kỹ thuật; các cấp chính quyền từ tỉnh xuống cơ sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức về việc giữ gìn bảo vệ môi trường cho nhân dân.

            Minh Nguyệt