Ông Đặng Quang Thức, Chủ tịch UBND xã cho biết: Nghề dệt chiếu cói ở Đông Hà có từ hàng trăm năm nay; lúc cao điểm, cả làng, cả xã cùng làm, nhiều gia đình có tới 2 - 3 go dệt; cả xã có tới hơn 30 đại lý thu mua chiếu. Trước đây, địa phương chủ động được nguồn nguyên liệu, trồng hàng trăm héc-ta cói và làm hoàn toàn bằng thủ công với sản lượng đạt trên 2 vạn lá chiếu/năm. Đến năm 2008, người dân trong xã đã đưa máy vào dệt, trong đó doanh nghiệp chiếu cói Minh Quang đi đầu trong lĩnh vực này. Thời kỳ cao điểm nhất, doanh nghiệp có hơn 40 máy dệt chiếu, tạo việc làm cho hàng trăm lao động với thu nhập ổn định. Không chỉ thế, doanh nghiệp còn là “bà đỡ” vừa cung cấp nguyên liệu vừa tiêu thụ sản phẩm cho bà con.

Đến nay, do nhiều yếu tố tác động, cùng với việc không chủ động được nguồn nguyên liệu nên số hộ làm nghề trong xã chỉ còn khoảng 30%. Doanh nghiệp chiếu cói Minh Quang cũng đã giảm số máy dệt xuống còn 10 chiếc đồng thời chuyển dần sang làm may mặc. Năm 2014, tổng sản lượng chiếu toàn xã đạt 1,5 triệu lá, 10 tháng năm 2015 ước đạt khoảng 1 triệu lá. Vùng chuyên trồng cói của xã không còn; nguồn cung cấp nguyên liệu chủ yếu từ hai huyện Thái Thụy, Tiền Hải cũng không còn trong khi giá cói ở một số tỉnh phía Nam từ Thanh Hóa trở vào cao. Đầu ra sản phẩm cũng hạn chế và khó hơn trước do nhiều loại chiếu ra đời đáp ứng được thị hiếu của người tiêu dùng. Nguồn lao động trẻ làm chiếu ở địa phương hầu hết đã chuyển sang làm nghề may có thu nhập cao hơn.

Ông Hoàng Văn Bảng (thôn Đồng Tâm), chủ cơ sở sản xuất chiếu cho biết: Đây là nghề nối nghiệp ông cha để lại, đã tạo việc làm cho gia đình tôi hơn 50 năm qua. Nghề dệt chiếu không chỉ mang lại nguồn thu nhập chính cho gia đình tôi mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động trong thôn. Mặc dù hiện nay có nhiều loại chiếu và các loại máy móc hiện đại ra đời nhưng gia đình tôi vẫn duy trì dệt chiếu theo phương pháp thủ công. Với tôi, chiếu làm bằng tay vẫn đẹp, bền, hình thức đa dạng và có giá trị hơn nhiều. Do đó, ngoài một go dệt của nhà, tôi còn cung cấp nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm cho 5 gia đình khác. Trung bình mỗi tháng tôi nhập 1 tấn cói từ Thanh Hóa, sản xuất gần 500 sản phẩm, đồng thời mua sản phẩm của các cơ sở khác xuất bán ra thị trường trong và ngoài tỉnh khoảng 3.000 đôi chiếu/tháng, thu lãi hơn 10 triệu đồng, tạo việc làm cho 4 lao động chính với thu nhập bình quân 2 triệu đồng/người/tháng.

Theo đánh giá của ông Đặng Quang Thức, mặc dù sản lượng chiếu và số lao động làm nghề tuy có giảm nhưng đây vẫn là nghề chính, mang lại thu nhập ổn định cho người dân (bình quân từ 1,8 - 2 triệu đồng/người/tháng). Hàng năm, nghề dệt chiếu chiếm 45% giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đồng thời tạo việc làm cho trên 1.000 lao động của xã. Để duy trì nghề dệt chiếu truyền thống, thời gian tới, xã tiếp tục tranh thủ các nguồn vốn khuyến công và sự hỗ trợ của cấp trên để mở các lớp tập huấn, đào tạo, phổ biến cách làm chiếu đẹp cho người dân; tập trung nâng cao chất lượng để đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng, đồng thời mở rộng đầu mối tiêu thụ và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Thu Thủy