Sau gần 600 năm hình thành và phát triển, đến nay chạm bạc đã trở thành một nghề làm giàu, làm đẹp cho đất Đồng Xâm, ăn sâu vào cuộc sống tâm hồn tình cảm của người Đồng Xâm. Thống kê chưa đầy đủ, đến nay, làng nghề Đồng Xâm đã có trên 130 tổ hợp sản xuất, thu hút gần 1.800 lao động làm nghề chuyên nghiệp và hàng nghìn lao động thời vụ; thu nhập từ nghề chạm bạc chiếm trên 60% tổng thu nhập của địa phương. Và ngày nay, sản phẩm làng nghề chạm bạc Đồng Xâm đã có mặt ở hầu khắp các địa phương trong nước và nhiều châu lục trên thế giới.

Về mặt kỹ nghệ, trong suốt hơn 5 thế kỷ qua, thế hệ nối tiếp thế hệ, kỹ nghệ làng nghề Đồng Xâm không ngừng được hoàn thiện và hàng chạm bạc Ðồng Xâm trong chừng mực nào đó đã đạt đến một trình độ kỹ nghệ tinh xảo, điêu luyện để làm nên một thương hiệu nổi tiếng trong, ngoài nước. Có thể nói, tài hoa và tính cẩn trọng của nghệ nhân chạm bạc Ðồng Xâm đã có thể đáp ứng được nhu cầu thưởng ngoạn đồ chạm bạc của những khách hàng khó tính và am tường nghệ thuật nhiều nơi trên thế giới. Đó chính là tài sản trí tuệ riêng có mà người làm nghề Đồng Xâm bao đời nay đã kết tinh vào sản phẩm. Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị trường là, ở đâu có hàng thật thì ở đó nguy cơ có hàng giả và ở đâu có hàng hiệu thì ở đó nguy cơ có hàng nhái. Lợi dụng uy tín thương hiệu của hàng Đồng Xâm, đó đây, trong và ngoài nước lâu nay luôn xuất hiện các mặt hàng nhái Đồng Xâm. Sự trà trộn thật giả và lợi dụng uy tín thương hiệu sản phẩm chạm bạc Đồng Xâm đã gây thiệt hại về quyền lợi chính đáng cho cả người sản xuất và người tiêu dùng.

Nhằm góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người sản xuất và người tiêu dùng, góp phần bảo vệ tài sản trí tuệ kết tinh vào sản phẩm, bảo vệ danh vị cho thương hiệu sản phẩm, rộng mở lối ra cho sản phẩm trong thời kỳ hội nhập phát triển, trong Chương trình hỗ trợ phát triển “Tài sản trí tuệ Việt” năm 2012, Bộ Khoa học & Công nghệ  đã hỗ trợ làng nghề Đồng Xâm thực hiện dự án “Xây dựng nhãn hiệu tập thể (NHTT) cho làng nghề chạm bạc Đồng Xâm”. Dự án đã thu hút sự quan tâm đặc biệt và đáp ứng lòng mong mỏi của các nghệ nhân và thợ nghề chạm bạc Đồng Xâm. Thực hiện dự án, một nhãn hiệu tập thể cho làng nghề chạm bạc Đồng Xâm ra đời. Và từ đó, tài sản trí tuệ, danh vị, uy tín thương hiệu làng nghề của người Đồng Xâm được bảo hộ cũng như quyền lợi chính đáng của khách hàng được bảo vệ. Bất cứ sự vi phạm nào trong chế tác và kinh doanh buôn bán hàng mỹ nghệ Đồng Xâm như xâm phạm nhãn mác, lợi dụng uy tín thương hiệu hay vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ đều là hành vi bất hợp pháp và sẽ bị luật pháp xử lý thích đáng và chính điều đó sẽ tạo môi trường cho làng nghề phát triển.

Sau hơn một năm thực hiện, Dự án đã tổ chức xong các lớp tập huấn nâng cao kiến thức xây dựng và quản lý NHTT cho Tập thể Chi hội mỹ nghệ chạm bạc cùng các nghệ nhân, thợ nghề chạm bạc Đồng Xâm và xây dựng xong mô hình quản lý NHTT cho Chi hội; đã hoàn chỉnh thiết kế Logo cho NHTT và đăng ký Logo bản quyền với Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học & Công nghệ. Đồng thời, để giúp làng nghề chạm bạc Đồng Xâm có điều kiện quảng bá sâu rộng hơn nữa sản phẩm chạm bạc ra các thị trường trong nước, quốc tế, kết hợp xúc tiến hoạt động giao thương, hoạt động mua bán sản phẩm làng nghề qua mạng Internet, Dự án đã xây dựng cho làng nghề một website động có đủ tính năng đáp ứng các nhu cầu trên.

Trao đổi về dự án xây dựng NHTT cho làng nghề, nghệ nhân Nguyễn Văn Ngoan - Chi hội trưởng Chi hội Làng nghề chạm bạc Đồng Xâm cho biết: “Toàn thể các nghệ nhân, các hộ gia đình làm nghề ở địa phương chúng tôi phấn khởi tin tưởng rằng, sau khi hoàn thành Dự án, NHTT làng nghề chạm bạc Đồng Xâm sẽ trở thành căn cứ pháp lý để bảo hộ quyền lợi hợp pháp cho cả làng nghề và người tiêu dùng. Đồng thời là động lực để các nghệ nhân làng nghề Đồng Xâm yên tâm phấn khởi và tích cực giữ vững bản sắc làng nghề của cha ông, không ngừng nâng cao trình độ kỹ nghệ tay nghề, sức mạnh thương hiệu sản phẩm trên thương trường!”.

Về làng nghề chạm bạc Đồng Xâm, thấy được tâm huyết, tâm tư tình cảm của người làm nghề nơi đây chúng tôi hiểu, nghề và làng nghề truyền thống không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa kinh tế thu nhập. Nhãn hiệu tập thể cho làng nghề sẽ góp phần làm cho làng nghề phát triển và người làm nghề ngày thêm gắn bó với nghề hơn.

Trần Nhuệ - Minh Hà

 Sở KH&CN Thái Bình