Hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh đang bị ô nhiễm bởi nguồn nước thải chưa qua xử lý của các làng nghề, khu công nghiệp, bệnh viện… đổ vào, gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất, môi trường và sức khỏe của người dân. 

Dưới cái nắng oi bức những ngày đầu tháng 4, người dân xã Đông Thọ (thành phố Thái Bình) lại càng thêm ngột ngạt bởi mùi xú uế bốc lên từ những con mương thoát nước bên đường. Trên các tuyến mương, dòng nước luôn đen kịt, thủ phạm là các hộ sản xuất miến dong chủ yếu ở hai thôn Thống Nhất và Đoàn Kết. Hầu hết các cơ sở sản xuất ở đây đều chưa có hệ thống xử lý nước thải, chất thải xả trực tiếp ra cống, rãnh. Mùi hôi thối, chua nồng do người dân lấn chiếm kênh mương, gây ách tắc dòng chảy, lại thêm muỗi, loăng quăng phát triển khiến những con đường bê tông khang trang vắng bóng người đi bộ. 

Mới đây nhất, hiện tượng cá tự nhiên chết trên sông Vĩnh Trà (thành phố Thái Bình) gây mùi hôi thối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và cuộc sống của người dân. Nguyên nhân được xác định do ô nhiễm nguồn nước, cụ thể do nước thải công nghiệp chưa đạt chuẩn quy định và một phần nước thải sinh hoạt của các khu dân cư dọc tuyến sông. 

Đó chỉ là hai trong số những công trình thủy lợi bị ô nhiễm nhiều năm chưa được xử lý đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, sức khỏe của người dân. 

Theo ông Phí Quốc Việt, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh về tăng cường công tác bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chỉ đạo các đơn vị trong ngành phối hợp với các huyện, thành phố rà soát, thống kê các tổ chức, cá nhân xả nước thải vào hệ thống công trình thủy lợi. Kết quả rà soát, thống kê từ hai công ty khai thác công trình thủy lợi Bắc và Nam Thái Bình, toàn tỉnh hiện có 289 tổ chức, cá nhân thuộc các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học; bệnh viện; đô thị; khu dân cư tập trung; khu công nghiệp; cụm công nghiệp; làng nghề đang xả nước thải vào hệ thống công trình thủy lợi. Số tổ chức, cá nhân được UBND tỉnh cấp giấy phép xả nước thải vào hệ thống công trình thủy lợi theo quy định là 15 đơn vị, còn lại các tổ chức, cá nhân chưa thực hiện xin cấp phép xả thải theo quy định gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng nước cấp cho mục đích sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, gây bức xúc trong nhân dân. Tuy nhiên công tác xử phạt mang tính liên ngành, chủ yếu do chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng như: Sở Tài nguyên và Môi trường, cảnh sát môi trường. Chính vì thế các điểm xả thải không có giấy phép vẫn ngang nhiên tồn tại từ nhiều năm nay, không những không giảm mà còn có chiều hướng gia tăng về số lượng và mức độ nghiêm trọng. 

Ông Phí Quốc Việt cho biết thêm: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã báo cáo UBND tỉnh về thực trạng này đồng thời kiến nghị các giải pháp xử lý. Trong đó các sở, ngành cần tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng nguồn nước thải của các tổ chức, cá nhân trước khi xả ra môi trường, nhất là các doanh nghiệp nằm sát bờ sông, trục kênh mương chính. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương, cảnh sát môi trường cần xử phạt nặng các trường hợp vi phạm; thậm chí yêu cầu các tổ chức, cá nhân vi phạm dừng sản xuất, kinh doanh để khắc phục hậu quả. Về lâu dài, cần xây dựng hệ thống thu gom nước thải tập trung và nhà máy xử lý trước khi xả ra môi trường. Có như vậy mới hạn chế được tình trạng xả thải vào công trình thủy lợi, gây ô nhiễm nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp.

Nước thải từ khu dân cư xã Phú Xuân, thành phố Thái Bình xả ra sông Bạch.

Nước thải xả ra sông Bạch, tại cầu Mùa, đoạn qua địa phận xã Phú Xuân, thành phố Thái Bình.

Sông Bạch đoạn qua địa phận xã Phú Xuân, thành phố Thái Bình đang bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Trong bối cảnh thực hiện đề án tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và bền vững, yêu cầu của công tác thủy lợi phải có sự đổi mới căn bản, bên cạnh đó cần quan tâm đến chất lượng nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp góp phần tạo ra những nông sản thật sự sạch, an toàn.

Lưu Ngần