Quyết liệt trong chỉ đạo

Theo báo cáo của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ðông Hưng: Toàn huyện hiện có nhiều hộ dân của hơn 10 xã như Hồng Giang, Hồng Châu, Phong Châu, Trọng Quan, Ðông Hà, Ðô Lương, Ðông Vinh, Ðông Giang, Hợp Tiến… cố tình làm trái chỉ đạo của huyện, của xã, gieo gần 9ha mạ dài ngày. Một trong những xã có nhiều hộ gieo mạ dài ngày là Ðông Hà. Ông Lê Xuân Chinh, Bí thư Ðảng ủy xã cho biết: Vụ xuân năm 2017, Ðông Hà phấn đấu gieo cấy trên 338ha lúa bằng 100% trà xuân muộn. Dù địa phương đã có nhiều biện pháp chỉ đạo quyết liệt như chưa bơm nước vào đồng ruộng, cử cán bộ xuống từng gia đình tuyên truyền, vận động các hộ chấp hành nghiêm lịch thời vụ gieo cấy lúa xuân, tuy nhiên nhiều hộ vẫn “lơ” chỉ đạo của xã, cố tình gieo mạ dài ngày. Ông Phạm Ðình Chấn (thôn Tam Ðồng) cho biết: Ðến nay, tôi đã tự bơm nước từ ao của nhà gieo 3 sào mạ để cấy 5 mẫu ruộng.

Nguyên nhân của thực trạng trên chủ yếu là do tập quán canh tác các giống lúa dài ngày đã trở thành thói quen cố hữu của một số nông dân. Bà con chưa nhận thức hết được những rủi ro nếu cấy các giống lúa dài ngày trong điều kiện thời tiết có biến đổi bất thường và sâu bệnh ngày càng phát sinh phức tạp. Gieo cấy các giống lúa dài ngày không đúng khung thời vụ sẽ dẫn đến việc điều tiết nước cho sản xuất của các địa phương gặp rất nhiều khó khăn. Cấy sớm, nếu gặp thời tiết ấm, các giống lúa dài ngày sẽ sinh trưởng và phát triển sớm, là điều kiện để các loại sâu bệnh có khả năng phát sinh và gây hại và nếu lúa trỗ vào khoảng cuối tháng 3, đầu tháng 4 mà gặp rét sẽ giảm năng suất.

Kiên quyết nói “không” với giống lúa dài ngày, Ðông Hưng yêu cầu các địa phương chỉ đạo, hướng dẫn nông dân thực hiện nghiêm lịch thời vụ, gieo cấy 100% giống lúa ngắn ngày bảo đảm cơ cấu giống lúa theo đúng khuyến cáo của ngành Nông nghiệp. Tập trung tuyên truyền, vận động các hộ đã ngâm ủ và gieo mạ dài ngày không có trong cơ cấu giống lúa tự giao nộp mộng mạ hoặc tự phá mạ đã gieo. Nếu tự nguyện nộp mộng mạ và phá mạ dài ngày, các hộ sẽ được UBND huyện hỗ trợ 100% giống lúa ngắn ngày để thay thế. Huyện cũng chỉ đạo các xã không được tháo nước, bơm nước sớm  để nông dân có điều kiện làm đất gieo mạ dài ngày. Các đồng chí lãnh đạo huyện được phân công phụ trách các xã tăng cường xuống cơ sở cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương chỉ đạo nông dân chấp hành nghiêm chủ trương chỉ đạo sản xuất vụ xuân năm 2017 của huyện.

Chuyển biến trong nhận thức và hành động

Tại các xã có nông dân gieo mạ dài ngày, cấp ủy, chính quyền đã thực hiện đồng bộ các giải pháp vận động bà con phá bỏ. Xã Hợp Tiến thành lập hai đoàn xuống từng thôn vận động nông dân giao nộp mộng mạ, phá mạ dài ngày; tuyên truyền trên đài truyền thanh về những rủi ro nông dân gặp phải khi cấy các giống lúa dài ngày. Cùng với cơ chế hỗ trợ của huyện, các hộ tự nguyện phá bỏ mạ dài ngày còn được UBND xã hỗ trợ 200.000 đồng/sào công cày bừa. Theo ông Trần Minh Bằng, Giám đốc HTX DVNN xã Trọng Quan, để đạt mục tiêu gieo cấy 100% diện tích bằng giống lúa ngắn ngày trà xuân muộn, địa phương đã chủ động triển khai đề án sản xuất sớm, tổ chức tập huấn kỹ thuật gieo cấy và chăm sóc mạ ngắn ngày cho các hộ xã viên; rà soát, lên danh sách các hộ ủ mộng mạ, gieo mạ dài ngày để cử cán bộ tới từng hộ tuyên truyền, vận động giao nộp mộng và phá bỏ mạ đã gieo. Nhờ sự vào cuộc tích cực, cộng với cơ chế hỗ trợ đồng bộ của huyện và các địa phương, đến nay nhiều hộ dân gieo mạ dài ngày ở Ðông Hưng đã nhận thấy những tác hại và rủi ro khi không chấp hành lịch thời vụ và cơ cấu giống lúa của ngành Nông nghiệp, tự nguyện giao nộp mộng mạ hoặc tự tay phá diện tích mạ dài ngày đã gieo. Tính đến ngày 19/12, toàn huyện đã vận động các hộ dân giao nộp được trên 1,4 tấn mộng mạ, phá 600m2 mạ dài ngày. Trong đó, xã Hợp Tiến vận động các hộ giao nộp 139kg mộng mạ, phá 400m2 mạ dài ngày. Bà Phạm Thị Chiến (thôn Tân Bình) cho biết: Vụ xuân năm 2017, gia đình đã gieo 50kg mộng mạ V10 nhưng qua tuyên truyền, vận động tôi thấy được những rủi ro khi cấy giống lúa này nên đã tự nguyện phá toàn bộ 400m2 mạ đã gieo chuyển sang cấy giống lúa ngắn ngày để đạt năng suất cao hơn. Ông Ðỗ Duy Rữu ở xã Trọng Quan tự nguyện giao nộp 5kg mộng mạ. Ông cho biết: Tôi tự nguyện giao nộp mộng mạ dài ngày đã ngâm, chờ gieo mạ non trên nền đất cứng. Hai sào ruộng trũng canh tác rất khó khăn nhưng tôi sẽ tổ chức tốt khâu điều tiết nước để cấy đúng trong khung thời vụ tốt nhất. Trọng Quan cũng đã vận động được một số hộ khác tự nguyện nộp 10kg mộng mạ dài ngày. Xã Ðông Giang vận động các hộ giao nộp được gần 1,3 tấn mộng mạ; xã Lô Giang vận động bà con giao nộp 50kg mộng mạ, phá 200m2 mạ dài ngày; xã Ðông Vinh vận động nông dân giao nộp  22kg mộng mạ.

Cấy các giống lúa dài ngày trong điều kiện hiện nay sẽ gặp rất nhiều rủi ro, trái ngược với chủ trương chỉ đạo của tỉnh và huyện. Những diện tích mạ dài ngày nông dân Ðông Hưng đã gieo hiện vẫn còn thời gian để bỏ, thay thế bằng các giống lúa ngắn ngày, chất lượng cao. Vì vậy, các hộ dân nên mạnh dạn loại bỏ mạ dài ngày tạo tiền đề cho một vụ xuân thắng lợi.

Nhiều năm qua, Ðông Giang luôn đứng trong tốp đầu các xã ở huyện Ðông Hưng cấy giống lúa dài ngày. Vụ xuân năm 2017, với sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, đặc biệt là sự đồng thuận của đa số hộ gia đình, diện tích cấy giống lúa dài ngày của xã dự kiến sẽ giảm khoảng 35% so với vụ trước.

Ở Ðông Giang, cấp ủy, chính quyền xã chưa bao giờ hết đau đầu với tình trạng nông dân cấy lúa bằng giống dài ngày. Song ở vụ xuân năm 2017, diện tích cấy lúa dài ngày của xã từ 65% (năm 2016) dự kiến giảm xuống còn khoảng 30%. Ðạt được kết quả đáng mừng này là do cấp ủy, chính quyền, HTX DVNN xã đã chỉ đạo quyết liệt, vào cuộc tích cực ngay từ những ngày đầu tháng 12. Ông Ðặng Văn Khang, Giám đốc HTX DVNN xã cho biết: Trong đề án sản xuất của xã năm nào cũng đề ra mục tiêu phấn đấu là gieo cấy 100% diện tích bằng giống lúa ngắn ngày nhưng vì một số hộ gia đình, trong đó có cả gia đình đảng viên, cán bộ xã vì lợi ích trước mắt không chấp hành chỉ đạo của cấp trên, không tuân thủ theo đề án, vẫn cố tình gieo mạ, cấy giống lúa dài ngày. Chính vì thế, vụ xuân năm 2016, 65% diện tích cấy lúa dài ngày không vào mẩy, năng suất thấp, bà con bị thiệt hại lớn về kinh tế. Vụ xuân năm 2017, khi triển khai đề án sản xuất, HTX đẩy mạnh tuyên truyền về những rủi ro nông dân có thể gặp phải nếu cấy giống lúa dài ngày; yêu cầu cán bộ, đảng viên, các thành viên HTX phải nêu gương, vận động gia đình, người thân tuyệt đối không cấy giống lúa dài ngày, giao nộp mộng mạ, xóa diện tích mạ dài ngày đã gieo. Kiên quyết không bơm nước vào ruộng cho các hộ gieo mạ dài ngày. Hỗ trợ 100% giống ngắn ngày cho các hộ tự nguyện giao nộp mộng mạ, phá mạ dài ngày. Vào những ngày cao điểm, các thành viên trong ban giám đốc HTX thường xuyên có mặt ở ngoài đồng, động viên các hộ đem mộng mạ dài ngày về giao nộp, nhận giống ngắn ngày về gieo cấy. Kết quả, toàn xã đã vận động được 63 hộ ở 5 thôn tự nguyện giao nộp 1,3 tấn mộng mạ, trong đó thôn Ðông An 406kg, thôn An Ðồng 356kg, thôn Nam Tiến 280kg…

Ông Ðặng Văn Hiếu ở thôn Lương Ðống đã ủ 34kg mộng mạ, đã làm ruộng để chuẩn bị gieo mạ nhưng sau khi được tuyên truyền, vận động đã đem mộng mạ đến trụ sở HTX giao nộp để nhận hỗ trợ giống lúa ngắn ngày về sau tết Nguyên đán sẽ cấy. Ông Hiếu chia sẻ: Gia đình tôi cấy 3 mẫu ruộng, phần lớn là cấy giống lúa ngắn ngày, chỉ có 3 sào ruộng trũng là cấy giống lúa dài ngày. Vụ xuân năm nay, cũng định gieo mạ dài ngày để cấy ở chân ruộng trũng nhưng sau khi nghe đồng chí Giám đốc HTX đến tận nhà tuyên truyền, giải thích, gia đình quyết định từ nay không cấy giống lúa V10 nữa mà chuyển sang cấy các giống lúa ngắn ngày như TBR225, Bắc thơm. Tôi mong muốn các cấp, các ngành và địa phương xây dựng mô hình liên kết, tìm đầu ra cho sản phẩm lúa ngắn ngày để bà con yên tâm sản xuất. Từng là một trong những hộ có nhiều diện tích cấy lúa dài ngày nhất thôn Ðông An (7 - 8 sào) nhưng vụ xuân năm nay ông Nghiêm Văn Nghĩa đã quyết định nói “không” với giống lúa dài ngày. Ông Nghĩa cho biết: Mình là cán bộ thôn không gương mẫu thì nói được ai. Chấp hành chủ trương, chính sách của cấp trên là việc nên làm nhưng muốn người dân từ bỏ hẳn giống lúa dài ngày cần phải đẩy mạnh tuyên truyền để bà con thay đổi tư duy nhận thức, bỏ tập quán canh tác lạc hậu.

Dù vẫn còn một số hộ dân không tuân thủ lịch thời vụ, tự bơm nước từ ao ra làm đất, gieo mạ dài ngày nhưng toàn xã chỉ còn 15 mẫu mạ dài ngày. Diện tích cấy giống lúa dài ngày của Ðông Giang sẽ còn giảm xuống vì hiện nay xã vẫn đang tiếp tục tuyên truyền, vận động các hộ phá mạ dài ngày, chuyển sang cấy các giống lúa ngắn ngày. Bên cạnh đó, HTX DVNN xã còn triển khai một loạt các biện pháp như: quy vùng sản xuất, đưa các giống lúa năng suất, chất lượng, giá trị cao, có khả năng chống chịu với sâu bệnh, phù hợp đồng đất để bà con đưa vào sản xuất; mở rộng diện tích gieo sạ để giảm chi phí; tìm thị trường tiêu thụ cho giống lúa ngắn ngày… Với cách làm này, mục tiêu xóa giống lúa dài ngày tại cánh đồng Ðông Giang sẽ sớm đạt được.

Thu Hiền