Bài 2: Khó chồng khó

Thiếu vốn, thiếu giống

Gần như mất trắng cơ nghiệp vì bão số 1 nhưng những ngày qua, ông Phạm Đình Chiểu ở xã Vũ Đoài (Vũ Thư) vẫn gắng gượng thuê máy móc về trục vớt, tu sửa các lồng nuôi cá để tái sản xuất với hy vọng bù đắp lại thiệt hại sau bão. Ông chia sẻ: Nghiệp nuôi cá đã vận vào đời mình rồi nên có muốn bỏ cũng không được. Thất bại ở nơi nào thì phải đứng lên ở chính nơi đó. Vợ chồng tôi quyết định vẫn đầu tư nuôi cá lồng trên sông Hồng nhưng sẽ thu hẹp quy mô, gia cố lồng nuôi chắc chắn, đầu tư nuôi khoảng 30 lồng. Thế nhưng, những thiệt hại về lồng bè cùng hàng trăm tấn cá sắp đến kỳ thu hoạch trong cơn bão số 1 vừa qua đã đẩy gia đình tôi vào cảnh kiệt quệ, cùng với đó là nỗi lo không biết lấy gì để trả lãi vay ngân hàng, trả đáo hạn khoản vay hơn 1 tỷ đồng vào cuối năm nay và lấy gì để trả khoản vay hơn 10 tỷ đồng của anh em, bạn bè. Để sớm khôi phục sản xuất, gia đình tôi rất mong nhà nước có cơ chế hỗ trợ thiệt hại, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh huyện Vũ Thư khoanh nợ cũ và lãi vay, đồng thời tạo điều kiện cho gia đình tôi cũng như nhiều bà con NTTS khác được vay thêm vốn để sửa chữa, làm lồng bè mới, mua cá giống, thức ăn phục vụ tái sản xuất. Không riêng gì ông Chiểu, hiện nay, hầu hết các hộ NTTS bị thiệt hại sau bão số 1 đều đã kiệt quệ về kinh tế và rất mong các tổ chức tín dụng khoanh nợ, giãn nợ, đồng thời tiếp tục cho vay mới để tái đầu tư sản xuất, có cơ hội trả nợ, vươn lên ổn định cuộc sống.

Khó khăn nữa đối với người NTTS hiện đang muốn tái sản xuất là con giống. Từ trước tới nay, bà con đều phải tự lo nguồn giống nuôi thả và hầu hết đều mua của thương lái nhập từ tỉnh ngoài, còn lượng giống tự sản xuất và cung cấp trên địa bàn tỉnh chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Tuy nhiên, hầu hết các trại giống thủy sản trên địa bàn hai tỉnh Thái Bình, Nam Định cũng chịu chung thiệt hại do bão số 1 gây ra và thời điểm này không phải là thời điểm bắt đầu nuôi chính nên lượng con giống cung cấp trên thị trường cũng ít. Nhiều nông dân cho biết, để có con giống, bà con phải liên hệ mua ở các tỉnh miền Nam hoặc thương lái nhập từ Trung Quốc. Hơn nữa, giá con giống đã tăng từ 15 - 20% so với thời điểm trước bão nên đã khó khăn lại càng khó khăn hơn.

Tốn kém cả thời gian và công sức

Tại các xã Hồng Tiến, Bình Thanh, Trà Giang, An Bình của huyện Kiến Xương, bão số 1 cũng đã làm cho nhiều bờ ao, đầm NTTS bị sạt lở; đặc biệt, hơn 7km đê bao bảo vệ vùng NTTS tập trung của xã Hồng Tiến bị sạt lở nghiêm trọng. Cái khó của người NTTS hiện nay không chỉ là thiếu vốn, khó khăn về nguồn cung con giống mà tái đầu tư sản xuất sẽ tốn kém cả về thời gian và công sức. Ông Trần Văn Kiểm, Giám đốc HTX Thủy sản Hồng Tiến (Kiến Xương) cho biết: Sau bão, mọi thứ tại vùng NTTS tập trung đều ngổn ngang; do không thu dọn kịp nên lá cây, xác tôm, cá chết thối rữa trong các ao, đầm đã gây ô nhiễm môi trường, nhất là môi trường nước nuôi, làm cho số tôm, cá còn sót lại sau bão cũng đang ngạt khí mà chết dần. Không chỉ ở một vài ao, đầm có hiện tượng tôm, cá chết do nguồn nước ô nhiễm mà tất cả các ao, đầm trong vùng NTTS đều xuất hiện tình trạng tương tự, do đó việc xử lý môi trường ao nuôi để cứu cá và chuẩn bị cho nuôi thả lứa mới gặp rất nhiều khó khăn. Ông Ngô Đức Trân (xã Hồng Tiến) chia sẻ: Năm 2015, gia đình tôi đấu thầu 6,7ha của địa phương và vay 1,5 tỷ đồng để xây dựng trang trại NTTS và chăn nuôi. Bão số 1 đã tàn phá toàn bộ bờ đầm, lán trại, cây cối và làm thất thoát một lượng lớn cá vược, cá trắm, cá chép, ba ba, ước tính thiệt hại 300 triệu đồng. Để tiếp tục tái sản xuất, gia đình tôi mong muốn cùng với việc khoanh và gia hạn nợ ngân hàng, nhà nước chỉ đạo miễn tiền thuê đất 1 - 2 năm để gia đình có điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư cải tạo lại trang trại, duy trì sản xuất. Cùng với tháo gỡ khó khăn về vốn, tỉnh và huyện hỗ trợ bà con vùng NTTS hóa chất để xử lý ô nhiễm môi trường nước nuôi. Ngành chuyên môn cử cán bộ kỹ thuật xuống kiểm tra, nghiên cứu, hướng dẫn kỹ thuật xử lý môi trường, tạo điều kiện thuận lợi để bà con nuôi thả lứa mới an toàn, hiệu quả.

Tại các vùng NTTS ở các xã ven biển của huyện Tiền Hải, những ngày qua, bà con nông dân cũng khẩn trương tu sửa bờ bao, xử lý môi trường nước nuôi, quản lý tốt lượng tôm, cá còn sót lại sau bão, đồng thời cải tạo ao, đầm chuẩn bị nuôi thả vụ hè thu. Đối với vùng nuôi ngao, bà con huy động nhân lực san đều những diện tích ngao bị dồn, khẩn trương tu sửa vây, chân vây, lưới, chòi canh, vệ sinh mặt bãi, thu hoạch ngao thương phẩm và thả giống bổ sung đối với diện tích bị thất thoát. Ông Hoàng Minh Giang, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết: Diện tích NTTS ảnh hưởng do bão tuy ít hơn diện tích cấy lúa nhưng giá trị thiệt hại lại rất lớn, mỗi héc-ta NTTS khi bị bão “nhấn chìm” cuốn theo hàng chục đến hàng trăm triệu đồng của nông dân. Tại các vùng ven biển, hầu hết ao, đầm NTTS hiện nay đều nuôi theo phương thức quảng canh, diện tích nuôi thâm canh chiếm tỷ lệ thấp. Mặc dù hàng năm các ao, đầm đều được đầu tư cải tạo nhưng chưa triệt để nên bị bồi lắng, hệ thống thủy lợi vùng nuôi cũng chưa bảo đảm. Cũng do bị ngập sâu trong nước nên ao, đầm bị đọng lại lớp bùn, nước trong đầm bị ngọt hóa. Dự kiến, nếu muốn tái sản xuất phải mất thêm thời gian để hoàn tất việc cải tạo ao, đầm. Trước tiên, bà con phải bơm hết nước, sau đó xúc hết lớp đất trong đầm và rửa đầm, phơi đầm rồi rải vôi bột để xử lý môi trường, lấy và xử lý nước… Hiện nay, nguồn nước chưa bảo đảm nên bà con cũng chưa thể bắt đầu vụ nuôi thả mới. Như vậy, để khắc phục thiệt hại do bão số 1 gây ra, bà con phải mất rất nhiều thời gian và chi phí cải tạo ao, đầm, trong khi đó nguồn lực kinh tế của bà con gần như đã cạn kiệt. Như vậy, quá trình tái sản xuất trong lĩnh vực NTTS sẽ kéo dài hơn nếu như không có sự hỗ trợ kịp thời từ các cấp, các ngành.

Cần sự quyết tâm

Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp tỉnh Thái Bình đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đặt mục tiêu: Cơ cấu giá trị sản xuất thủy sản đến năm 2020 chiếm 30% tổng giá trị sản xuất ngành nông, lâm, thủy sản và diêm nghiệp. Hậu quả do bão số 1 gây ra đối với lĩnh vực NTTS nếu không được khắc phục, tái đầu tư sản xuất kịp thời để bù đắp thiệt hại đồng nghĩa với việc sẽ rất khó khăn để thực hiện mục tiêu trên. Ngày 31/12/2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 142/2009/QĐ-TTg về cơ chế, chính sách hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh. Ngày 8/11/2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 49/2012/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Điều 3 của Quyết định số 142, trong đó quy định rõ mức hỗ trợ thiệt hại đối với nuôi thủy hải sản. Đây chính là “cây gậy” vững chãi nhất mà người NTTS mong muốn được “chống” để đứng dậy vượt qua khó khăn lúc này. Chia sẻ khó khăn với bà con, tỉnh đã chỉ đạo các ngành, các địa phương tập trung rà soát, thống kê thiệt hại của người dân, tổ chức, doanh nghiệp nói chung, người NTTS nói riêng, trên cơ sở đó có cơ chế hỗ trợ kịp thời. Ngành Ngân hàng, ngành Thuế căn cứ các quy định hiện hành có cơ chế riêng chia sẻ khó khăn với bà con nông dân.

Người dân xã Đông Minh sửa vây nuôi ngao.

Vẫn biết trong NTTS, việc “được tiền tỷ, thua mất trắng” không còn là chuyện lạ. Ngay cả với người dân, họ ít nhiều cũng xác định làm nghề “đánh bạc với trời” ắt sẽ có những khi “may nhờ rủi chịu”. Nhưng không lẽ thành bại của sản xuất chỉ phụ thuộc vào ông trời và nỗ lực của riêng bà con nông dân? Vì vậy, nếu có sự vào cuộc tích cực của các ngành, các địa phương trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ cùng quyết tâm của người NTTS, Thái Bình sẽ sớm khôi phục sản xuất trong lĩnh vực NTTS, tạo nguồn thu nhập lớn đóng góp vào giá trị sản xuất chung để ngành Nông nghiệp phát triển ổn định, bền vững.

(còn nữa)

Nhóm phóng viên