Theo đánh giá phân loại của Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão tỉnh, trên tuyến đê Hồng Hà I có điểm xung yếu là đê Nhật Tảo, đê, kè Lão Khê, đê Hà Xá; đê Hồng Hà II có đê, kè Hướng Ðiền, đê Vũ Tiến, Thái Hạc...

Ðể phòng chống các sự cố xảy ra từ đầu giờ trong mùa mưa bão, Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão tỉnh đã yêu cầu mỗi trọng điểm phải chuẩn bị một số vật tư dự trữ tối thiểu là 2.000 m³ đất, 10.000 cái bao tải, 1.000 bó rào, cành cây và 1.000 cây tre. Những tuyến đê, kè biển ở khu vực không có cây chắn sóng, đê xa khu dân cư cần chuẩn bị rào, phên liếp, tre cây để nẹp chống sóng, mỗi ki-lô-mét có 500 cây tre và 5.000 bó rào, hoặc 5.000m² vải bạt chắn sóng.

Ông Nguyễn Quang Phúc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Ðê điều và Phòng chống lụt bão cho biết: Ðiển hình về hiện trạng ở một số điểm đê, kè xung yếu như đê, kè Hướng Ðiền từ K154+600 - K158+250, thuộc đê Hồng Hà II, tại địa phận xã Việt Hùng (Vũ Thư) hiện tại còn thấp so với cao trình thiết kế. Ðồng thời, đê trên phía ngoài có kè Hướng Ðiền nằm ở bờ lõm đoạn sông cong, đoạn đầu kè là 5 hệ thống mỏ lái dòng kết hợp với kè lát mái hộ bờ; đoạn cuối kè là kè lát mái hộ bờ, nhiều đoạn mái kè là mái đê, phía trong có ruộng trũng, xen lẫn thổ cư.

Dòng sông ở khu vực này thay đổi thường xuyên và phức tạp, có bãi bồi ở giữa dòng nên đã chia sông thành hai dòng chảy rõ rệt. Dòng chảy phía tỉnh Nam Ðịnh ngày càng mở rộng và sâu thêm nên sau khi hợp lưu đã ép dòng chủ lưu đi sát đoạn cuối kè Hướng Ðiền, cộng với tác động của dòng chảy quẩn khi hợp lưu nên gây ra hiện tượng xói lở chân, mái kè từ  K156+800 - K156+900. Khi lũ về có tốc độ dòng chảy lớn, khả năng xói lở kè dễ xảy ra nhanh, uy hiếp đến an toàn đê, kè Hướng Ðiền.

Tuyến đê thuộc xã Hồng An (Hưng Hà) nằm trong tuyến đê Hồng Hà I là một trong những trọng điểm xung yếu năm 2014.

Với thực trạng đê, kè Hướng Ðiền như trên, kịch bản đã được xây dựng khi có tình huống xấu xảy ra như kè bị sạt lở dài 90m, đường lạch sâu đã dịch chuyển vào chân kè thêm 5 - 6m gây nguy hiểm cho đê điều. Trong khi đó, dự báo trong vài ngày tới nước sông Hồng tiếp tục lên đến báo động số 3; đồng thời ngoài biển Ðông đang có bão với sức gió giật cấp 11, cấp 12, có khả năng ảnh hưởng trực tiếp vào Thái Bình.

Từ tình huống giả định trên, phương án xử lý sẽ là thả rồng đá có đường kính 60 cm, L=10m để giữ chân và phần mái kè còn lại. Những đoạn đê thấp thực hiện chống tràn bằng cách dùng bao tải đựng đất xếp thành con chạch trên mặt đê từ mép sông trở vào. Ðể bảo đảm an toàn cho đoạn đê này không bị sạt lở do sóng vỗ cần phải dùng bó rào tươi, hoặc những bó cành cây tươi trải kín mái đê phía sông dày 20cm thành 3 hàng, sau đó dùng tre cây nẹp...

Trọng điểm xung yếu đê, kè Hoa Namon> từ K16+050 - K16+800 triền đê Tả Trà Lý thuộc địa phận xã Hoa Namon> (Ðông Hưng), trong những năm qua đã bị xô tụt đá cục bộ nhiều đoạn. Dòng chảy ở đoạn sông này biến đổi phức tạp, địa chất bờ xấu, khi lũ lớn về có tốc độ dòng chảy mạnh, khả năng xói lở bờ có thể xảy ra nhanh, gây nguy hiểm đến hệ thống đê, kè Hoa Nam. 

Cũng với tình huống giả định kè lát mái bị sạt một đoạn dài 50m, đường lạch sâu đã dịch chuyển vào sát chân kè  thêm 5 - 6m, nếu không xử lý ngay cung sạt này thì sẽ gây nguy hiểm cho hệ thống đê, kè Hoa Nam. Với đoạn kè bị sạt sẽ xử lý bằng cách thả rồng đá phên tre từ lạch sâu chân cung sạt lên tới cao trình bãi hiện tại. Ðồng thời mở rộng mặt cắt đê về phía đồng m=3, đắp cơ đê có B = 5m tại cao trình (+4.00) để tăng ổn định cho đê, chiều dài đắp mở rộng mặt cắt L= 100m... Trên đây chỉ là vài ví dụ xử lý khi có sự cố xảy ra tại các điểm đê, kè xung yếu trong mùa mưa, lũ, bão.

Mặc dù là tình huống giả định, song nó có tác dụng thiết thực trong công tác phòng chống lụt, bão, nếu các trọng điểm xung yếu không được xây dựng phương án xử lý thì khi có sự cố xảy ra sẽ rất lúng túng. Chính vì vậy, các huyện, thành phố, ngành liên quan cần chủ động lập phương án cứu hộ đê tại các điểm xung yếu và chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện để sẵn sàng xử lý ngay từ đầu giờ khi có sự cố xảy ra.

Cùng với việc chủ động lập phương án cứu hộ đê và chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện theo yêu cầu thực tế quy mô, kích thước của từng trọng điểm, các ban quản lý dự án xây dựng tu bổ, nâng cấp công trình đê điều trong tỉnh cần tích cực đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ đắp đê, làm kè, xây, sửa cống...

Tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý tổ mối, ẩn họa trong thân đê, tu bổ, sửa chữa mặt đê, điếm canh đê và mua bổ sung tre cắm vè theo dõi các kè xung yếu, phát quang giải phóng mái, chân đê... Ðồng thời giải quyết triệt để các vụ vi phạm Luật Ðê điều mới phát sinh và các vụ còn tồn đọng từ các năm trước; đôn đốc các xã, phường duyên giang sớm triển khai công tác tập huấn kỹ thuật xử lý đầu giờ các sự cố đê điều và chế độ tuần tra canh gác đê để phục vụ cho công tác phòng chống lụt, bão có hiệu quả.

Nguyên Bình