Hưng Hà đã gieo cấy được 90% diện tích (gần 10 nghìn ha), trong đó hoàn thành xong 8.500 ha trà mùa sớm để chủ động tạo quỹ đất cho sản xuất cây trồng vụ đông.

Khó khăn nhất hiện nay là thiếu nước, nhiều cánh đồng vàn cao, xa trạm bơm không đáp ứng đủ nước cho nhu cầu sản xuất. Một số diện tích cấy trong các ngày 5 -7/7 có nguy cơ héo vì nắng nóng do không đủ nước tưới dưỡng...Tuy nhiên, bằng mọi biện pháp khắc phục linh hoạt, Hưng Hà đã bảo đảm cho toàn bộ diện tích lúa mùa cấy xong trước ngày 10/7 theo đúng kế hoạch đã đề ra.

Theo kế hoạch, vụ mùa năm nay Hưng Hà gieo cấy 11.200 ha, trong đó bố trí 75% diện tích cấy trà sớm, phấn đấu năng suất bình quân đạt 63 tạ/ ha trở lên. Trước khi bước vào vụ mùa, Hưng Hà đã chỉ đạo bà con thu hoạch lúa xuân với phương châm “ xanh nhà hơn già đồng”, gặt sát mặt đất, gặt đến đâu cày lồng luôn đến đó, nhằm hạn chế nguồn bệnh lây lan và gieo cấy kịp thời vụ.

Song, trên thực tế, phần lớn diện tích lúa xuân nông dân đều gặt lửng; đặc biệt là việc thiếu nước cộng với gốc rạ cao nên khâu làm đất không được kỹ và chậm tiến độ gây khó khăn cho gieo mạ, cấy trà sớm. Ông Bùi Ngọc Hùng cho hay, ngay từ trung tuần tháng 6 khi bắt đầu bước vào làm đất gieo cấy vụ mùa, tình trạng khan hiếm nước đã diễn ra phổ biến trên các cánh đồng.

 Nguyên nhân do nắng nóng kéo dài, không có mưa và điện mất thường xuyên nên các trạm bơm không thể hoạt động liên tục, khi bơm nước chưa lên hết các đồng ruộng lại phải dừng vì mất điện. Theo nhu cầu thì mỗi trạm bơm cần cấp điện từ 4-5 ngày / đợt bơm và mỗi lần bơm ít nhất phải đạt 15-17 giờ /ngày mới đáp ứng được nhu cầu nước cho các cánh đồng cao, xa trạm bơm. Song vào thời điểm làm đất, gieo mạ, do mất điện nên các trạm bơm chỉ hoạt động được 4 - 5 giờ /ngày.

Do đó nước mới chỉ đáp ứng được một số thửa ruộng đầu nguồn bơm, còn lại vẫn phải chờ đợt bơm sau. Thiếu điện, thiếu nước, song Hưng Hà đặt quyết tâm không thể để thiếu trà mùa sớm, vì đây là trà có ý nghĩa rất quan trọng để sau thu hoạch chủ động có quỹ đất trồng cây vụ đông ưa ấm. Nhận thức sâu sắc điều này, huyện đã tập trung chỉ đạo các ban, ngành đoàn thể nỗ lực cùng bà con nông dân tích cực khơi thông dòng chảy, dùng các biện pháp bơm tát khác nhau nên toàn bộ diện tích đã được làm đất kịp thời vụ và gieo cấy theo đúng tiến độ đã đề ra.

Tuy nhiên, thách thức vẫn chưa hết, các cánh đồng tiếp tục rơi vào tình trạng thiếu nước phục vụ cho nhu cầu tưới dưỡng để bảo vệ lúa mùa. Cụ thể như ở Hồng An, toàn bộ diện tích lúa mùa ( 281 ha) đã cấy xong trước ngày 5/7, trong đó có trà cực sớm cấy xong từ ngày 25/6, nhưng nhiều cánh đồng bị thiếu nước trầm trọng để tưới dưỡng.

Ông Trần Đình Lân, Chủ nhiệm HTX dịch vụ nông nghiệp Hồng An cho biết: Việc tưới dưỡng chăm sóc cho lúa mùa hiện rất khó khăn, có tới 30% diện tích lúa mùa xảy ra nứt nẻ vì thiếu nước, như ở thôn Bắc Sơn, Nam Tiến, Điềm...Hồng An có 3 trạm bơm với công suất 4000 m3 / h, có điện là bơm liên tục, không kể giờ cao điểm hay thấp điểm, nhưng vẫn không cung cấp kịp nước tưới cho các cánh đồng.

Xã đã phải huy động thêm 6 máy bơm dầu, các hộ tự trạng bị máy bơm xách tay ra đồng để bơm, nhưng lúa vẫn luôn "khát" nước. Ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Xí nghiệp KTTL Hưng Hà cho biết: Tại thời điểm kết thúc lịch thời vụ gieo cấy lúa mùa của huyện, mực nước sông Hồng, sông Luộc, hệ thống nước sông trục rất thấp. Nước ở các sông lớn khi vào cửa cống chân đê chỉ còn +0, 7m. Do đó việc cấp nước cho sản xuất lúa mùa rất khó khăn. Cũng vào thời điểm này mọi năm, Xí nghiệp đã lấy sa đại trà được hai đợt, nhưng năm nay hiện vẫn chưa có lũ tiểu mãn.

Bên cạnh tình trạng chiếm lòng sông của một số hộ dân, cộng với lượng bèo bồng, rau muống và các vật cản trên sông còn nhiều đã gây ách tắc dòng chảy. Để khắc phục tình trạng thiếu nước Xí nghiệp đã huy động toàn bộ công nhân lao động phối hợp với các HTX ra quân trục vớt bèo bồng, rau muống; mở cống thường xuyên để lấy nước vào trong hệ thống. Trạm bơm Minh Tân được vận hành tối đa để bơm vào các sông dẫn giúp các trạm bơm nhỏ có nguồn nước hoạt động. Ngoài ra, khi có điện là các trạm bơm trong hệ thống của xí nghiệp bơm liên tục, không kể giờ cao điểm hay thấp điểm...

Tuy nhiên, những nỗ lực mà Xí nghiệp KTTL Hưng Hà đang làm cũng chỉ khắc phục được khó khăn phần nào. Hiện tại, trên các sông, lượng bèo bồng, rau muống mới chỉ trục vớt được khoảng 70%; còn nhiều tuyến sông, kênh mương nông cạn chưa được nạo vét nên các dòng chảy vẫn xảy ra ách tắc. Một số ruộng vàn cao bơm nước 3 - 4 lần, nhưng vẫn không lên được chân ruộng, như vùng Minh Tân, Thái Phương, Tịnh Xuyên.

Thực trạng trên cộng với nắng nóng nếu cứ tiếp tục kéo dài trong những ngày tới thì việc Hưng Hà thiếu nước trên diện rộng để chăm sóc lúa mùa là điều khó tránh khỏi. Mặc dù các ban, ngành và nông dân đã nỗ lực hết mình, nhưng xem ra vẫn phải trông chờ vào mưa để giải cơn khát. Giải pháp trước mắt là các xã, thị trấn cần tập trung lực lượng giải phóng dòng chảy cho thông thoáng và nạo vét một số tuyến sông nông cạn; ngoài bơm điện các HTX phải kết hợp với bơm dầu và bằng các hình thức bơm tát khác của các hộ nông dân.

Nguyên Bình