Theo thống kê, hiện nay, giá trị sản xuất của các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể chiếm 66% tổng giá trị sản phẩm của tỉnh, giải quyết việc làm cho 60% lao động trên địa bàn, đóng góp đáng kể vào ngân sách địa phương. Tuy nhiên, nếu chia bình quân, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh lại có số đóng góp vào ngân sách rất thấp. Bởi số lượng doanh nghiệp bình quân trên địa bàn thấp (bình quân 440 người/doanh nghiệp) nhưng điều quan trọng hơn là trong tổng số 117.408 hộ kinh doanh chỉ có 37.773 hộ có đăng ký kinh doanh và tỷ lệ hộ nộp ngân sách chỉ chiếm 32% trong số đó.

Theo đánh giá của Sở Kế hoạch và Đầu tư, thời gian tới, số lượng hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh có chiều hướng gia tăng bởi có rất nhiều hộ kinh doanh có triển vọng. Hiện có khoảng 50% hộ kinh doanh có vốn kinh doanh đăng ký hàng trăm triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng có khả năng chuyển số vốn đó để thành lập doanh nghiệp hoặc tham gia thành lập doanh nghiệp. Mặt khác, các điều kiện kinh doanh quy định trước đây đối với doanh nghiệp được Chính phủ và tỉnh chỉ đạo quyết liệt nhằm loại bỏ các loại giấy phép con và các điều kiện không cần thiết gây cản trở hoạt động của doanh nghiệp. Tỉnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, hộ kinh doanh như cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, giải quyết thủ tục hành chính và đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp. Vì thế, thời gian giải quyết các thủ tục hành chính đã được cắt giảm bình quân trên 30% so với quy định, thành phần hồ sơ đã được đơn giản hóa, thủ tục hành chính được các sở, ngành tăng cường giải quyết trực tuyến qua mạng điện tử. Riêng Sở Kế hoạch và Đầu tư đã rút ngắn bình quân trên 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp miễn phí các biểu mẫu hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, phân loại thủ tục hành chính và triển khai thực hiện giải quyết tại chỗ một số thủ tục về đăng ký doanh nghiệp. Cùng với đó, tỉnh đã ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ trực tiếp cho nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, môi trường và một số lĩnh vực văn hóa, xã hội với nguồn kinh phí khá lớn; thường xuyên tổ chức đối thoại với doanh nghiệp nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp phát triển. Việc tiếp cận với nguồn vốn tín dụng của doanh nghiệp cũng rất thuận lợi do hệ thống các ngân hàng thương mại đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính cho vay và kiểm soát vốn vay. Nhà nước cũng xem xét giảm thuế suất, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh không muốn chuyển đổi thành doanh nghiệp không chỉ là chuyện sổ sách, chứng từ mà nguyên nhân sâu xa là sự lo sợ về việc thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chức năng và nghĩa vụ đóng thuế đối với nhà nước. Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu Lam Sơn Nguyễn Như Sơn cho rằng: Có nhiều hộ kinh doanh có doanh thu vài tỷ đồng/năm nhưng không thích lên doanh nghiệp bởi họ sợ phải báo cáo, thanh tra, kiểm tra... Vì thế, để thúc đẩy các doanh nghiệp thay đổi tư tưởng, có tầm nhìn mới, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh nên phối hợp với Cục thuế tỉnh, Sở Công Thương tổ chức các cuộc họp, hội thảo để tuyên truyền tới các hộ kinh doanh về những lợi ích khi thành lập doanh nghiệp. Các cơ quan nhà nước nên tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh, hướng dẫn về sổ sách, báo cáo... để thu hút nhiều hộ chuyển thành doanh nghiệp. Nghiên cứu, thành lập các mô hình như vườn ươm doanh nghiệp, trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp, chương trình tăng tốc hỗ trợ doanh nghiệp và khởi nghiệp doanh nghiệp, đặc biệt là tư vấn cho các cá nhân khởi nghiệp, lập doanh nghiệp. Minh chứng rõ rệt nhất từ chính Công ty Cổ phần Sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu Lam Sơn, trước đây ông Nguyễn Như Sơn nghĩ sẽ chỉ dừng lại ở tầm kinh doanh hộ nhỏ lẻ, quy mô cấp huyện. Sau một thời gian thành lập doanh nghiệp, được tiếp xúc với các cơ quan nhà nước, tham gia Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh và giao lưu với các doanh nghiệp khác, ông đã nhận thấy rất nhiều thuận lợi khi lên doanh nghiệp. Kết quả sau 22 năm thành lập, đến nay Lam Sơn đã có 4 công ty với doanh số bình quân 3.500 - 4.000 tỷ đồng/năm, trở thành một trong những mô hình kinh tế hộ phát triển lên doanh nghiệp đa ngành nghề nổi bật nhất tỉnh.

Không chỉ có Lam Sơn, nữ doanh nhân đan cói Phạm Thị Ngắn (xã Tây An, huyện Tiền Hải) còn khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng; doanh nhân Hoàng Thị Hồng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Du lịch và Thương mại Hải Bình phải vượt lên khó khăn để biến ước mơ thành hiện thực... Thực tế có rất nhiều doanh nhân đi lên từ hai bàn tay trắng, nhiều tỷ phú trên thế giới làm giàu từ con số không. Vì vậy, các hộ kinh doanh trong tỉnh đã sẵn có kinh nghiệm, nguồn vốn nên nhanh chóng tính đến chiến lược làm ăn lâu dài, bền vững bằng cách hoạt động theo mô hình doanh nghiệp.

Thu Thủy