Ðể tiến lên nền sản xuất hàng hóa lớn

Công ty TNHH Hưng Cúc thuê ruộng của nông dân xã Thanh Tân (Kiến Xương) sản xuất gạo sạch.

Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, đến nay các địa phương trong tỉnh đã cơ bản hoàn thành dồn điền đổi thửa gắn với chỉnh trang đồng ruộng. Tuy nhiên, do đất chật, người đông nên bình quân chung toàn tỉnh vẫn còn 1,79 thửa/hộ và diện tích canh tác chỉ có khoảng 0,2ha/hộ. Như vậy, với quy mô sản xuất còn hạn chế như hiện nay thì việc nông dân làm giàu trên mảnh ruộng của mình là rất khó khăn. Ông Bùi Mạnh Hà, Chủ tịch UBND xã Thanh Tân (Kiến Xương) cho biết: Hiện nay, sản xuất nông nghiệp đòi hỏi phải ở trình độ công nghệ cao, do đó khoán hộ đang bộc lộ những hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, tự túc, tự cấp không còn phù hợp, là trở ngại cho sản xuất hàng hóa tập trung. Vì vậy, Thanh Tân đã nhanh chóng kêu gọi doanh nghiệp, vận động bà con nông dân đồng thuận xây dựng một số mô hình tích tụ ruộng đất và đổi mới phương thức sản xuất. Đồng thời, xã đã tổ chức điều tra trong từng thôn xem có bao nhiêu tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê ruộng với diện tích lớn và họp bàn với nhân dân cách thức dồn đổi ruộng của những hộ không có nhu cầu sản xuất vào một vùng tập trung. Trước mắt, xã phối hợp với Công ty TNHH Hưng Cúc xây dựng mô hình tích tụ ruộng đất theo hình thức doanh nghiệp thuê ruộng của nông dân, qua đây người dân thấy được lợi ích chắc chắn sẽ đồng thuận cho thuê ruộng ở các vụ sau với quy mô lớn hơn.

Anh Trần Văn Dũng ở thôn Phúc Tân, xã Thái Thành (Thái Thụy) thuê mượn ruộng gieo cấy lúa thu lãi hơn 100 triệu đồng/năm.

Ông Phạm Văn Dụng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khẳng định: Tăng quy mô đồng ruộng là điều kiện tiên quyết cho những đột phá trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Thực tế cho thấy, những hộ thuê, mượn ruộng để sản xuất với quy mô từ 2ha trở lên đều cho hiệu quả kinh tế cao và ngày càng xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân và một số doanh nghiệp đứng ra thuê ruộng của nông dân để sản xuất theo hướng hàng hóa. Trong thời gian tới, để khuyến khích các doanh nghiệp, tập thể, cá nhân thuê hoặc góp ruộng đất trong sản xuất nông nghiệp cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hộ có đất không muốn sản xuất cho các hộ khác thuê, mượn. Đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư thuê đất của nông dân hoặc nông dân góp đất cùng doanh nghiệp để tổ chức sản xuất và chia lợi nhuận dựa trên số cổ phần được quy ra từ giá trị ruộng đất đã góp. Ngoài ra, để thúc đẩy mạnh việc tích tụ ruộng đất, tăng quy mô đồng ruộng thì ngoài việc lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của các cấp, ngành, địa phương cần phải có các cơ chế chính sách hỗ trợ như về tập huấn khoa học kỹ thuật, kho bảo quản, xúc tiến thương mại…

Manh nha những “đại gia” đi lên từ ruộng

Những năm gần đây, ở một số địa phương đã xuất hiện một số doanh nghiệp, tập thể, cá nhân thuê, mượn ruộng với quy mô từ vài héc-ta trở lên để đầu tư sản xuất lúa, cây màu và chăn nuôi cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất nhỏ lẻ, manh mún trước đây. Theo khảo sát của ngành Nông nghiệp, tính đến hết năm 2015, huyện Thái Thụy có 34 hộ thuê ruộng khó canh tác, xa khu dân cư thuộc đất 5% của địa phương với diện tích 108ha để sản xuất nông nghiệp, diện tích đất cho thuê tập trung chủ yếu ở xã Thái Thành và xã Thái Thuần. Hay như ở Đông Hưng có mô hình lớn nhất là HTX Sản xuất, kinh doanh DVNN xã Đông Phương thuê lại của xã 8ha để liên kết với doanh nghiệp sản xuất lúa Nhật tập trung và có bao tiêu sản phẩm… Ông Lưu Văn Thúy, Giám đốc HTX Sản xuất, kinh doanh DVNN xã Đông Phương cho biết: Năm 2011, UBND xã Đông Phương hoàn thành chỉnh trang đồng ruộng, quy hoạch 10ha đất 5% do địa phương quản lý bám sát trục đường của xã để xây dựng khu dân cư và phát triển công nghiệp, dịch vụ. Do khu đất trên mới nằm trong quy hoạch, chưa được sử dụng nên HTX đã đứng ra thuê lại của UBND xã, liên kết với các tổ chức, cá nhân có điều kiện về vốn, khoa học kỹ thuật để phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa. Ngoài 8ha sản xuất lúa Nhật, HTX còn liên kết với Công ty Chế biến nông sản Hải Dương thuê lại 2ha đất của UBND xã để sản xuất rau màu. Khi liên kết sản xuất, các công ty sẽ đầu tư 100% giống, phân bón và chi phí thuê nhân công; HTX đứng ra điều hành, thuê lao động, không chịu trách nhiệm về đầu ra sản phẩm. Trong quá trình triển khai có thể khẳng định chủ trương tích tụ ruộng đất, liên kết sản xuất là hoàn toàn phù hợp trong giai đoạn phát triển hiện nay. Việc tích tụ ruộng đất, liên kết sản xuất không những giảm được chi phí mà còn thuận lợi để đưa cơ giới hóa vào sản xuất, góp phần giảm thiểu sức lao động của người nông dân. Tuy nhiên, việc tích tụ ruộng đất hiện nay cũng đang gặp rất nhiều khó khăn do diện tích của các gia đình nhỏ, phân tán ở nhiều cánh đồng, tâm lý của nhiều người dân vẫn chưa muốn cho thuê ruộng, chỉ một số gia đình không có khả năng canh tác thì họ mới có nhu cầu cho thuê. Để tích tụ ruộng đất quan trọng nhất vẫn là tạo điều kiện thuận lợi cho những tổ chức, cá nhân có năng lực về tài chính, kinh nghiệm trong sản xuất; thủ tục thuê đất, mua đất phải thuận lợi, chi phí rẻ... Ngoài ra, cần có những chính sách cụ thể để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, hợp tác với nông dân sản xuất lớn, giải quyết vấn đề đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp.

Nhiều địa phương tích tụ ruộng đất, chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao.

Là một trong những trường hợp đi đầu trong tích tụ ruộng đất ở xã Thái Thành (Thái Thụy), đến nay, anh Trần Văn Dũng, đội 8, thôn Phúc Tân đã và đang ổn định sản xuất, tập trung phát triển kinh tế. Đưa chúng tôi đi thăm cánh đồng rộng 15 mẫu của gia đình, cây trồng sắp cho thu hoạch, anh Dũng cho biết: Sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nông nghiệp, tôi luôn mong muốn có cơ hội áp dụng khoa học kỹ thuật và đưa cơ giới hóa vào sản xuất để giảm sức lao động của người nông dân. Tuy nhiên, trước kia, gia đình tôi chỉ gieo cấy một vài sào ruộng, các thửa ruộng nhỏ, lại cách xa nhau nên không thể đưa máy móc vào sản xuất. Năm 2012, sau dồn điền đổi thửa, gia đình tôi đã mạnh dạn thuê lại 6 mẫu ruộng úng trũng, là đất 5% của UBND xã Thái Phúc để cấy lúa. Sau hơn 4 năm, đến nay gia đình tôi đã thuê được 15 mẫu ruộng để sản xuất lúa theo hướng hàng hóa. Khi mở rộng diện tích, gia đình tôi đã đầu tư hơn 100 triệu đồng để mua 1 máy làm đất công suất lớn, 4 máy bơm nước, máy phun thuốc sâu để có thể chủ động trong sản xuất. Hiện nay, mỗi năm gia đình tôi gieo cấy 2 vụ, năng suất lúa bình quân đạt 2,5 tạ/sào, sản lượng lúa hàng năm đạt khoảng 70 tấn. Với giá bán cho thương lái hiện từ 5.000 - 7.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí mỗi năm gia đình tôi thu lãi hơn 100 triệu đồng. Qua thực tế sản xuất có thể thấy, việc tích tụ ruộng đất đã và đang từng bước mở ra cơ hội thoát nghèo, làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương cho nhiều nông dân.

(Còn nữa)

Nguyên Bình - Phạm Hưng