Không còn là dự báo

Vụ xuân năm 2016, toàn tỉnh gieo cấy 79.600ha lúa, trong đó gieo thẳng trên 38.000ha, chiếm 48% tổng diện tích lúa xuân. Sau gieo cấy, thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp, lượng mưa, độ ẩm không khí thấp nên lúa sinh trưởng, phát triển chậm, diện tích lúa ở một số địa phương đã xảy ra thiếu nước khá trầm trọng. Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Cuối tháng 2, đầu tháng 3/2016, nhất là từ ngày 2 - 4/3 tình hình thiếu nước để chăm sóc lúa xuân ở một số địa phương khá trầm trọng như ở phía Bắc huyện Hưng Hà, một số vùng xen kẹp phía Nam huyện Thái Thụy. Đồng thời mặn xâm nhập khá sâu như sông Hóa mặn xâm nhập đến cầu Nghìn (Đông Hưng), sông Trà Lý đến xã Thái Phúc (Thái Thụy), sông Hồng mặn xâm nhập đến cống Thái Hà (Vũ Thư). Nguyên nhân do cuối tháng 2, đầu tháng 3 có nắng, nền nhiệt cao nên nước bốc hơi trên đồng ruộng rất nhanh, đồng thời đúng vào kỳ triều cường kém nên mặn xâm nhập sâu. Ngoài ra, một số địa phương chưa làm tốt công tác giải phóng dòng chảy, nạo vét sông dẫn, kênh mương không được nhiều nên ảnh hưởng đến việc điều tiết nước giữa các vùng với nhau.

Trước đó, ngay khi chuẩn bị bước vào sản xuất vụ xuân, thời tiết diễn biến phức tạp đã thể hiện rõ nét, tháng 12/2015 nhiệt độ trung bình ngày 18,26⁰C, cao hơn trung bình nhiều năm 0,34⁰C và cao hơn cùng kỳ năm 2014 là 1,61⁰C; tháng 1/2016, nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm 1,2⁰C, đồng thời có 6 ngày rét hại, nhiệt độ giảm sâu xuống 6 - 7⁰C. Đồng thời lượng mưa trong tháng 2 rất thấp, thấp hơn cùng kỳ năm 2015 là 32,4mm.

Chủ động và quyết liệt

Trước dự báo về vụ xuân ấm, hạn, cùng với các giải pháp triển khai sớm đến các địa phương và bà con nông dân, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành các chỉ thị, công điện chỉ đạo, đồng thời phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo UBND tỉnh tăng cường kiểm tra việc tổ chức thực hiện ở các huyện, thành phố, kịp thời bổ khuyết, uốn nắn các địa phương thực hiện chưa tốt. Theo đó, các huyện, thành phố chỉ đạo rất quyết liệt về cơ cấu giống, lịch thời vụ và đẩy mạnh tuyên truyền tới bà con nông dân về tác động bất lợi của vụ xuân ấm, hạn. Ngành Nông nghiệp đã thành lập các đoàn cán bộ kỹ thuật tăng cường về các huyện, thành phố để phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn nông dân thực hiện các biện pháp kỹ thuật ứng phó với thời tiết bất thuận. Với sự chủ động, chỉ đạo quyết liệt của các cấp, các ngành, đơn vị, địa phương về ứng phó với vụ xuân ấm nên cơ cấu giống lúa, lịch thời vụ cơ bản bảo đảm theo kế hoạch của tỉnh đề ra. Diện tích lúa dài ngày chỉ chiếm khoảng 2,5% so với tổng diện tích gieo cấy, còn lại là các giống ngắn ngày có năng suất, chất lượng cao như giống Bắc thơm 7, T10, RVT, N97, BC15, TBR225… Hiện nay, các địa phương đang tập trung chỉ đạo nông dân chăm sóc lúa xuân. Lúa gieo thẳng trước tết Nguyên đán được 3 - 3,5 lá thật, nông dân bắt đầu đưa nước vào ruộng, tiến hành tỉa dặm, bón thúc lần 1; lúa gieo thẳng sau tết Nguyên đán được trên 2,5 lá; lúa cấy đang trong giai đoạn bén rễ hồi xanh và đẻ nhánh.

Ông Nguyễn Văn Chiến cho biết thêm: Để ứng phó với tình trạng nắng nóng, nguồn nước khan hiếm và hạn, mặn xâm nhập do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, ngành Nông nghiệp đã sớm chỉ đạo các đơn vị trực thuộc và công ty thủy nông Bắc, Nam xây dựng kịch bản ứng phó trong mọi loại hình thời tiết để bảo vệ lúa xuân. Đặc biệt, từ ngày 2 - 4/3, tình trạng thiếu nước tưới cho lúa xuân ở một số địa phương và mặn xâm nhập sâu ngành Nông nghiệp đã có công văn đề nghị các huyện, thành phố chỉ đạo các địa phương kiên quyết giải tỏa ngay các điểm ách tắc dòng chảy, nhất là những vùng cao, vùng xa để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất. Đồng thời chỉ đạo hai công ty khai thác công trình thủy lợi Bắc và Nam phân công cán bộ, công nhân viên thường trực 24/24 giờ để tranh thủ mở tối đa các cống lấy nước vào hệ thống trong kỳ triều cường; tích nước trong hệ thống kênh mương, khu trũng để tưới dưỡng cho lúa. Từ ngày 5/3 đến nay, nước trong hệ thống các sông trục, sông dẫn, kênh mương nội đồng đã cơ bản đáp ứng nhu cầu tưới cho lúa xuân, không còn tình trạng thiếu nước cục bộ.

Khó khăn vẫn còn phía trước

Mặc dù những khó khăn do thời tiết gây ra cho sản xuất vụ xuân từ đầu vụ đến nay đã được các cấp, các ngành, địa phương chỉ đạo bà con nông dân thực hiện đạt kết quả khá tốt, song từ nay đến cuối vụ thách thức vẫn còn, do đó các địa phương không chủ quan, lơ là trong việc chỉ đạo, khuyến cáo các giải pháp kỹ thuật đến bà con nông dân. Từ ngày 12 - 16/3, tiếp tục có các kỳ triều cường kém, do đó các công ty, xí nghiệp khai thác công trình thủy lợi phải tập trung tích nước vào hệ thống, tuyệt đối không được tiêu nước khi không có lệnh của cấp trên. Đến cuối tháng 4, đầu tháng 5/2016 khả năng thiếu nước vẫn xảy ra do nhu cầu nước của lúa trong giai đoạn này rất lớn, đồng thời trùng với các cao điểm về phòng trừ sâu bệnh. Ngoài ra, do thời tiết diễn biến phức tạp nên sâu bệnh, chuột và các đối tượng dịch hại khác dễ phát sinh gây hại lúa xuân trên diện rộng.

Để ứng phó với những khó khăn được dự báo trong thời gian tới, các địa phương cần làm tốt công tác tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn nông dân chăm sóc lúa xuân; thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để xử lý nhanh, kịp thời những phát sinh đột xuất do thời tiết, sâu bệnh, chuột gây ra. Những diện tích cấy mạ dược trước và sau tết Nguyên đán phải luôn bảo đảm nước tưới dưỡng để lúa đẻ nhánh tập trung, bón thúc ngay khi nhiệt độ trung bình ngày trên 15⁰C. Đối với những diện tích lúa gieo thẳng bón thúc đợt 2 khi lúa đạt 3,5 - 4 lá, bón theo phương châm cân đối N-P-K, tập trung bón thúc xong trước ngày 15/3 và duy trì mực nước nông mặt ruộng để lúa đẻ nhánh thuận lợi.