Đến nay, trên 80.000ha lúa mùa trong toàn tỉnh sinh trưởng và phát triển tương đối tốt, trà lúa mùa cực sớm đã trỗ bông, lúa mùa sớm đang ở giai đoạn ôm đòng, lúa mùa đại trà đang ở giai đoạn đẻ nhánh rộ tới phân hóa đòng. Dự kiến có khoảng 2.900ha lúa trỗ trong tháng 8, 16.000ha lúa trỗ đến 5/9, còn lại tập trung trỗ bông từ 10/9 - 20/9. Qua điều tra của Chi cục Bảo vệ thực vật (BVTV), hiện tại trên đồng ruộng xuất hiện một số đối tượng sâu bệnh hại chính: sâu đục thân ra rộ từ đầu tháng 8 đến nay, mật độ trung bình 0,05 - 0,1 con/m², nơi cao 0,3 - 0,5 con/m², cá biệt 1 - 2 con/m², mật độ ổ trứng bình quân rải rác, nơi cao 0,3 - 0,4 ổ/m², nguồn sâu đục thân cao chủ yếu tập trung ở một số xã của huyện Vũ Thư, Quỳnh Phụ, Hưng Hà, Thái Thụy. Sâu cuốn lá nhỏ đến thời điểm này có mật độ thấp hơn so với cùng kỳ năm 2014 khoảng 13 lần, trung bình từ 0,02 - 0,3 con/m², nơi cao 0,7 - 2 con/m², cá biệt 5 - 7 con/m². Rầy các loại có mật độ trung bình 30 - 50 con/m², nơi cao 100 - 150 con/m², cá biệt 300 -  400 con/m². Trong các ngày từ 12 đến 18/8, các địa phương trong tỉnh đã tổ chức phun trừ cho diện tích lúa trỗ bông sớm trước ngày 5/9, những vùng lúa xanh non ven đê, ven làng, ở những vùng có mật độ ổ trứng cao. Ông Nguyễn Xuân Thanh, Phó Chi cục trưởng Chi cục BVTV cho biết: Riêng với sâu cuốn lá nhỏ, cần tiếp tục theo dõi, đặc biệt ở các huyện ven biển, khoanh vùng xử lý khi sâu có mật độ 20 con/m² trở lên ở giai đoạn lúa trỗ, từ 50 con/m² trở lên ở giai đoạn lúa đẻ nhánh. Đối với rầy các loại nở rộ trong nửa cuối tháng 8, các địa phương cần khoanh vùng với những ổ từ 800 - 1.000 con/m² trở lên, đặc biệt lưu ý với những diện tích lúa trỗ trung tuần tháng 8. Bà Lương Thị Hà, Trạm trưởng Trạm BVTV huyện Đông Hưng cho biết: Toàn huyện có khoảng  2.000ha xuất hiện sâu cuốn lá với mật độ trung bình từ 4 - 5 con/m², nơi cao từ 60 - 70 con/m². Để hạn chế tác hại của sâu bệnh, Trạm đã cử cán bộ tích cực thăm đồng để hỗ trợ bà con nắm tình hình, hướng dẫn người dân phun thuốc phòng trừ. Đến nay, toàn bộ diện tích nhiễm sâu bệnh đã được khoanh vùng, phun thuốc phòng trừ.

Nông dân xã Đồng Thanh (Vũ Thư) chăm sóc lúa mùa. Ảnh: Thành Tâm

Quỳnh Phụ có diện tích lúa chét làm cầu nối sâu bệnh cao, vì vậy tỷ lệ sâu bệnh, đặc biệt là sâu đục thân khá cao với mật độ trung bình 0,2 - 0,3 con/m², cục bộ có nơi 3 - 4 con/m². Cùng với việc khoanh vùng, thực hiện phòng, trừ quyết liệt và triệt để, huyện đã chỉ đạo các hợp tác xã tăng cường tuyên truyền về thời gian, diện tích cần phun, thuốc BVTV đúng chủng loại cho người dân nắm rõ, đồng thời thực hiện điều tiết nước hợp lý, chỉ đạo bà con không bón đạm đơn, phun các loại phân kích thích sinh trưởng, phân bón qua lá.

Từ sáng sớm, bà Trần Thị Lan, thôn Thượng Phúc, xã Quang Trung (Kiến Xương) đã ra đồng để phun thuốc phòng, trừ sâu bệnh cho diện tích lúa mùa của gia đình. Khi cái nắng dần đứng bóng cũng là lúc công việc của bà đã hoàn tất. Trò chuyện với chúng tôi, bà Lan cho biết: Vụ mùa năm 2014, năng suất lúa của gia đình bà giảm do diện tích lúa xuất hiện sâu cuốn lá nhỏ, phun thuốc không dứt điểm. Rút kinh nghiệm ở vụ mùa này, bà tích cực kiểm tra đồng ruộng để sớm phát hiện sâu bệnh và phun thuốc kịp thời.

Do ảnh hưởng của đợt mưa lớn cuối tháng 7, đầu tháng 8, ở một số diện tích lúa mùa bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn đã bắt đầu chớm xuất hiện. Theo dự báo, lượng mưa từ nay đến cuối vụ vẫn còn lớn làm cho lá lúa bị dập nát, là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn bạc lá, đốm sọc vi khuẩn xâm nhập vào cây. Chi cục BVTV khuyến cáo các địa phương tập trung chăm sóc, điều tiết nước hợp lý, bón thúc phân kali khi lúa bắt đầu phân hóa đòng; không dùng đạm đơn bón nuôi đòng, không phun các chất kích thích sinh trưởng, phân bón qua lá.

Đến nay, 13.900ha  lúa mùa của huyện Thái Thụy đang sinh trưởng và phát triển tốt trên tất cả các trà lúa, giống lúa. Tuy nhiên, một số loại sâu bệnh hại đang phát sinh ảnh hưởng tới sự phát triển của cây lúa. Trước tình hình đó, huyện Thái Thụy đã chỉ đạo các xã, thị trấn tổ chức kiểm tra, rà soát toàn bộ diện tích lúa mùa, xác định diện tích cần phun trừ sâu bệnh để hướng dẫn nông dân tổ chức phun trừ kịp thời, đúng kế hoạch đề ra.

Ông Đào Đức Viện, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện cho biết: Từ đầu vụ đến nay, điều kiện thời tiết cơ bản thuận lợi cho lúa mùa sinh trưởng, trà lúa mùa sớm đang ở giai đoạn làm đòng, trà lúa mùa đại trà đang ở giai đoạn cuối đẻ nhánh, đứng cái phân hóa đòng. Dự kiến, trà lúa mùa sớm sẽ trỗ bông trước ngày 5/9 khoảng 1.200ha, trà lúa mùa đại trà trỗ bông tập trung từ ngày 10 - 20/9. Tuy nhiên, trên đồng ruộng hiện xuất hiện một số đối tượng sâu gây hại chính như sâu cuốn lá nhỏ với mật độ 0,5 - 0,8 con/m², cá biệt có nơi từ 3 - 5 con/m²,  mật độ trứng bình quân từ 15 - 20 quả/m², nơi cao 50 - 60 quả/m². Mật độ trứng và sâu non gia tăng và có mật độ cao trên đồng ruộng trong những ngày từ 17 - 21/8, gây hại cho trà lúa trỗ bông trước ngày 5/9, những diện tích xanh non đầu đại trà. Sâu đục thân 2 chấm cũng đang nở rộ, gây thui đòng, thủi dảnh cho diện tích lúa trỗ trước ngày 10/9.

Để hạn chế thấp nhất những thiệt hại do sâu bệnh gây ra, ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng lúa, huyện chỉ đạo các xã tổ chức phun thuốc phòng, trừ sâu cuốn lá nhỏ cho những diện tích lúa trỗ trước ngày 5/9, diện tích xanh non đầu đại trà. Phun trừ sâu đục thân 2 chấm ở các xã có mật độ cao như: Thái Hồng, Thụy Trình, Thụy Quỳnh, Thụy Duyên, Thụy Hà, Thụy Bình, Thụy Văn, Thụy Dũng... Phân công cán bộ phụ trách từng thôn, từng cánh đồng  để đôn đốc, hướng dẫn nông dân tổ chức phòng, trừ sâu bệnh theo chỉ dẫn của cơ quan chuyên môn, tăng cường kiểm tra việc kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn quản lý. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức; Đài Truyền thanh huyện tăng thời lượng phát sóng về tình hình diễn biến của sâu bệnh.

Ông Phạm Thành Dương, Chủ nhiệm HTX DVNN xã Thụy Quỳnh cho biết: Hơn 423ha lúa mùa của xã đang trong giai đoạn làm đòng, dự kiến trỗ bông vào khoảng ngày 25/8 - 5/9. Chủ trương của xã là phun phòng, trừ sâu bệnh cho 100% diện tích lúa mùa trong các ngày từ 18 - 20/8, để tránh sâu bệnh lây lan sang các cánh đồng khác, gây ảnh hưởng tới cây lúa, cùng với tập trung giữ nước, bảo đảm cho lúa làm đòng, trỗ bông. Bà Lê Thị Vọng, thôn Thọ Cách, xã Thụy Quỳnh cho biết: Vụ mùa năm nay, bà cấy 1 mẫu lúa chủ yếu là giống BC15. Trong ngày 19/8, bà chủ động thời gian để phun thuốc phòng, trừ sâu cuốn lá nhỏ bằng thuốc Viratako 40WG cho toàn bộ diện tích lúa của gia đình theo đúng lịch của HTX DVNN.

Huyện Thái Thụy xác định, mật độ sâu cuốn lá nhỏ năm nay thấp hơn so với cùng kỳ nhiều năm, vì vậy huyện khuyến cáo phun trừ khoảng 2.500ha13.900ha. Tuy nhiên, các xã cần tránh tình trạng chủ quan, lơ là để sâu bệnh ảnh hưởng tới năng suất, sản lượng lúa mùa hoặc phun thuốc tràn lan gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.

Lưu Ngần - Trần Tuấn