Theo nhận định của cơ quan khí tượng thủy văn và cảnh báo của ngành Nông nghiệp, sản xuất vụ xuân năm 2015 sẽ diễn ra trong điều kiện thời tiết có nhiều biến động phức tạp, khó lường. Trên phạm vi cả nước nói chung và Thái Bình nói riêng sẽ có xu hướng thiếu hụt mưa và dòng chảy dẫn đến tình trạng khô hạn. Tổng lượng mưa tại Bắc Bộ có khả năng giảm từ 15 - 30% so với trung bình nhiều năm. Nền nhiệt toàn mùa ở mức cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1,5⁰C. Nhiều khả năng không khí lạnh mạnh sẽ hoạt động sớm ảnh hưởng không tốt đến lúa xuân. Ngoài ra, trong tháng 9 âm lịch năm nay (tháng nhuận) xuất hiện mưa lớn kèm sấm chớp, theo kinh nghiệm dân gian “Cửu nguyệt phong lôi tứ nguyệt hàn” nghĩa là tháng 9 có sấm chớp thì tháng 4 năm sau sẽ lạnh, tức là rét “nàng Bân” sẽ đến muộn hơn bình thường. Do đó, nếu lúa xuân làm đòng và trỗ vào thời điểm này sẽ ảnh hưởng lớn đến năng suất. Từ những nhận định đó, vụ xuân năm 2015 được đánh giá là một vụ xuân ấm.

Với vụ xuân rét, tỉnh ta đã có nhiều kinh nghiệm để đối phó và xử lý, song lại chưa có nhiều kinh nghiệm trong xử lý đối với vụ xuân ấm. Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ở vụ xuân rét, mạ, lúa bị chết thì có thể gieo cấy lại và chăm sóc tốt vẫn có thể được mùa lớn. Còn đối với vụ xuân ấm, lúa sẽ trỗ sớm vào cuối tháng 4 gặp rét dẫn đến tỷ lệ lép sẽ rất cao và không thể khắc phục được. Do đó phải xử lý thật tốt ngay từ khi gieo cấy để lúa trỗ không gặp rét. Những năm qua, do công tác chỉ đạo xử lý không được chủ động thực hiện sớm và  quyết liệt nên năng suất lúa cả tỉnh ở những vụ xuân ấm đều rất thấp. Gần đây nhất là vụ xuân năm 2007, năng suất chỉ đạt 61,02 tạ/ha, giảm 10 tạ/ha so với vụ xuân năm 2006. Bài học ở vụ xuân năm 2013, toàn tỉnh có gần 10% diện tích lúa cấy gieo mạ sớm, một số địa phương trong tỉnh có diện tích lúa dài ngày như VN10 và lúa ngắn ngày gieo sớm, lúa BC15 làm đòng gặp rét tháng 4 bị lép với tỷ lệ cao từ 50% trở lên. Do đó năng suất lúa vụ xuân năm 2013 chỉ đạt trên 71,5 tạ/ha, thấp nhất trong 4 năm qua.

Nông dân xã Thụy Sơn (Thái Thụy) làm thủy lợi đông xuân. Ảnh: Trịnh Cường

Để công tác lãnh đạo, chỉ đạo sản xuất vụ xuân ấm đạt hiệu quả cao nhất, mới đây Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ra chỉ thị và công điện yêu cầu các địa phương chủ động ứng phó với tình hình thời tiết bất thuận. Theo đó, tỉnh yêu cầu các cấp ủy đảng, chính quyền, ngành chức năng từ tỉnh đến cơ sở tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ, tổ chức thực hiện đồng bộ, nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương, giải pháp theo Đề án sản xuất vụ xuân năm 2015 của UBND tỉnh. Đặc biệt là bảo đảm cơ cấu giống và thực hiện đúng lịch thời vụ. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tình hình thời tiết bất thuận cũng như các giải pháp ứng phó để người dân nhận thức đầy đủ và thực hiện nghiêm túc. Tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chủ trương, giải pháp sản xuất vụ xuân ở các địa phương. Xử lý nghiêm các đơn vị, cá nhân vi phạm về cung ứng giống lúa dài ngày hoặc các loại vật tư nông nghiệp không rõ nguồn gốc nhằm bảo đảm an toàn trong sản xuất. Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết thêm: Cùng với chỉ đạo của tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đưa ra nhiều giải pháp cụ thể nhằm chỉ đạo, hướng dẫn nông dân trong tỉnh sản xuất vụ xuân an toàn, được mùa trong mọi loại hình thời tiết, đặc biệt là vụ xuân ấm. Theo đó, để vụ xuân ấm an toàn, đạt hiệu quả cao, các nhân tố nêu trên cần được thống nhất đầy đủ về nhận thức, từ đó có các biện pháp chỉ đạo thích hợp và quyết liệt để chủ động xử lý các tác động xấu của thời tiết một cách hiệu quả. Điều đáng chú ý là phải bảo đảm lúa xuân trỗ bông vào trung tuần tháng 5, vì đây là giai đoạn trỗ bông an toàn cao nhất cho lúa xuân năm nay.

Do đó, tất cả các giống lúa đều thực hiện thời vụ gieo từ ngày 4 - 15/2/2015, cấy kết thúc trong tháng 2/2015. Lúa gieo thẳng từ ngày 15 - 25/2/2015. Cần mở rộng tối đa diện tích lúa gieo thẳng ở những nơi có địa hình cho phép, phấn đấu diện tích lúa gieo thẳng trên 50% so với tổng diện tích gieo cấy. Về cơ cấu giống, toàn tỉnh gieo cấy 100% diện tích bằng trà xuân muộn, kiên quyết không gieo cấy trà xuân sớm bằng các giống lúa dài ngày như VN10, Xi23, 8865... Do lượng mưa thiếu hụt nên chỉ tiến hành tiêu nước, thau chua rửa mặn trong thời gian làm đất để gieo cấy, sau khi cấy kiên quyết giữ nước để chăm sóc lúa. Chỉ sử dụng phân tổng hợp NPK, không bón đạm đơn. Đặc biệt chú ý các đối tượng sâu bệnh thường gặp trong vụ xuân ấm, nhất là bệnh đạo ôn cổ bông khi lúa trỗ. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng yêu cầu tất cả các doanh nghiệp cung ứng giống lúa trên địa bàn tỉnh không bán giống lúa dài ngày. Tăng cường kiểm tra các cơ sở cung ứng giống, việc chấp hành chủ trương sản xuất ở các xã, thôn, đặc biệt chú ý tới các xã, thôn hay vi phạm ở những năm trước. Sở cũng huy động toàn bộ cán bộ kỹ thuật trồng trọt phân công về các huyện, thành phố để phối hợp chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện các chủ trương, biện pháp kỹ thuật ứng phó với thời tiết vụ xuân ấm của tỉnh.

Mong rằng với sự vào cuộc chủ động, tích cực, quyết liệt của các cấp, các ngành, các địa phương và nông dân trong tỉnh, vụ xuân năm 2015 sẽ giành thắng lợi.

Ngọc Mai