Cụ Lê Văn Đáng, 91 tuổi, một trong những lão thành cách mạng ở thôn Hồng Việt vẫn còn nhớ rất rõ không khí những ngày Tháng Tám 71 năm về trước khi nhân dân Đông Hoàng nhất tề xông lên đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược. Cụ kể: Ngày đó, nhân dân Đông Hoàng đã khổ càng kiệt quệ hơn vì sưu cao thuế nặng, nạn đói hoành hành nhưng vẫn đoàn kết, một lòng theo Đảng, dũng cảm, kiên cường đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tham gia khởi nghĩa giành chính quyền. Những ánh lửa hồng và tiếng búa đêm đêm của tổ lò rèn làng Thanh Long năm nào theo dòng ký ức của cụ ùa về. Cụ Đáng tự hào: Phần lớn vũ khí như dao găm, mã tấu, kiếm… cung cấp cho lực lượng Việt Minh trong vùng được tổ lò rèn làng Thanh Long bí mật sản xuất. Đội du kích do tôi làm thôn đội trưởng có nhiệm vụ canh gác, bảo vệ cho tổ lò rèn hoạt động an toàn mỗi đêm.

Tháng 6/1945 để gây thanh thế cho Mặt trận Việt Minh, xây dựng lực lượng cách mạng chuẩn bị tiến tới tổng khởi nghĩa giành chính quyền, chùa Thiên Phú, làng Tống Khê (Đông Hoàng) - cơ sở cách mạng bí mật của Đảng và Mặt trận Việt Minh đã được Ban vận động Việt Minh huyện chọn làm nơi tổ chức cuộc mít tinh tuyên truyền. Dù lúc đó mới 10 tuổi nhưng khí thế sục sôi của cách mạng cùng sức lan tỏa của cuộc biểu tình đã cuốn ông Lê Văn Minh ở thôn Thái Hòa 2 và đám bạn nhỏ đầu trần chân đất háo hức đi theo. Ông Minh kể: Khoảng 8 giờ 30 phút tối, cuộc mít tinh được tiến hành, quần chúng từ các xã kéo về đông nghẹt cùng nhau hô vang khẩu hiệu "Đả đảo phát xít Nhật, ủng hộ Mặt trận Việt Minh". Sau thắng lợi của cuộc mít tinh, tỉnh chọn Thượng Tầm làm an toàn khu, vì vậy phong trào cách mạng ở Đông Hoàng càng có điều kiện phát triển.

Thực hiện kế hoạch của cấp trên nhằm nhanh chóng làm tan rã hàng ngũ địch, tranh thủ lôi kéo họ đầu hàng, về với cách mạng, Đội danh dự Việt Minh xã Đông Hoàng đã hoàn thành nhiệm vụ đưa thư cảnh cáo tri phủ Thái Ninh và tịch thu 4 khẩu súng của địa chủ, quan lại, góp phần làm cho chính quyền tay sai bị tê liệt, nâng cao ảnh hưởng của Việt Minh, đáp ứng đòi hỏi về trang bị vũ khí, tăng cường sức mạnh cho lực lượng vũ trang tiến hành tổng khởi nghĩa.

Hưởng ứng lời kêu gọi tổng khởi nghĩa của Ủy ban Dân tộc giải phóng, tối ngày 16/8/1945, lực lượng vũ trang tuyên truyền xã Đông Hoàng kết hợp với đội tự vệ vũ trang Châu Giang và sự hỗ trợ của quần chúng nhân dân tiến vào tước vũ khí ở phủ Thái Ninh. Chưa đầy 15 phút, toàn bộ 6 khẩu súng cùng đạn dược và các loại vũ khí khác của địch đã bị quân ta thu giữ, giao cho cách mạng. Nắm vững thời cơ có một không hai này, chiều ngày 18/8/1945, tại nhà đồng chí Nhâm Hồng Long ở thôn Thanh Long, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã họp dưới sự chủ trì của đồng chí Ngô Duy Đông quyết định phát động tổng khởi nghĩa trong toàn tỉnh. Đây cũng là thời điểm diễn ra cuộc khởi nghĩa giành chính quyền đầu tiên của Thái Bình ở phủ Thái Ninh. Nhân dân Đông Hoàng cùng nhân dân các xã xung quanh có lực lượng tự vệ, vũ trang dẫn đầu đã tiến thẳng vào phủ Thái Ninh, tập trung viên chức, lính cơ tuyên bố xóa bỏ ngụy quyền, thành lập chính quyền cách mạng. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên cổng phủ Thái Ninh báo hiệu cuộc khởi nghĩa hoàn toàn thắng lợi, chính quyền đã về tay nhân dân. Cụ Lê Văn Đáng, mắt sáng ngời nhìn lá cờ đỏ sao vàng đang treo trước cổng nhà mình bảo: Lá cờ trên nóc phủ Thái Ninh hôm đó không được đẹp như bây giờ, chỉ là miếng vải nỉ lấy từ miếu Thái Hòa do một hội viên Việt Minh xã Đông Hoàng may nhưng là niềm tự hào của toàn thể cán bộ và nhân dân trong xã. Tối cùng ngày, nhân dân Đông Hoàng phấn khởi tổ chức mít tinh mừng thắng lợi.

Nói về những thành tích xây dựng Đông Hoàng trong thời bình, ông Tô Văn Thuần, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Đảng bộ xã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả các nghị quyết của cấp trên về chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, xây dựng cánh đồng mẫu, quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa, phát triển chăn nuôi theo mô hình gia trại, trang trại, tận dụng thế mạnh phát triển thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp. Hiện tại, giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân của xã đạt trên 84 triệu đồng/ha/năm; thương mại, dịch vụ có nhiều khởi sắc, đạt 48 tỷ đồng/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 25,2 triệu đồng/năm. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của nhân dân, Đông Hoàng đã hoàn thành 16/19 tiêu chí nông thôn mới; 3 tiêu chí còn lại là môi trường, giao thông nông thôn, giao thông thủy lợi nội đồng, Đảng bộ, chính quyền xã đang huy động nguồn lực đầu tư, phấn đấu về đích nông thôn mới trong năm 2017.

Với truyền thống đấu tranh cách mạng anh dũng, kiên cường, cán bộ và nhân dân Đông Hoàng đã vinh dự được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Thu Hiền