Nhiều chuyển biến tích cực trong công tác tổ chức và quản lý

Là điểm du lịch văn hóa tâm linh nổi tiếng của tỉnh, lễ hội chùa Keo mùa xuân ngày 4 tháng Giêng hàng năm thu hút rất đông người dân và du khách thập phương tham gia. Năm nay, thời gian nghỉ tết kéo dài, thời tiết thuận lợi, số lượng du khách đến lễ hội chùa Keo mùa xuân tham quan, chiêm bái đông hơn so với mọi năm. Theo ghi nhận của chúng tôi, nếu như năm trước, quanh khu vực hồ nước - nơi diễn ra trò chơi bắt vịt, những người ăn xin ngồi thành hàng dài thì năm nay không có bóng dáng ăn xin, ăn mày. Tại các ban thờ, giếng nước cạnh gác chuông chùa Keo, tiền lễ được đặt đúng nơi quy định. Loa truyền thanh thường xuyên nhắc nhở du khách tham gia lễ hội tăng cường cảnh giác phòng, chống mất cắp. Chị Nguyễn Thu Hà (thị trấn Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ), du khách tham dự lễ hội chùa Keo mùa xuân cho biết: Tôi đã đi lễ hội chùa Keo nhiều lần, năm nay nhận thấy công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông tại lễ hội thực sự có nhiều tiến bộ. Trên các tuyến đường dẫn vào chùa, lưu lượng phương tiện tham gia khá đông song không có hiện tượng tắc đường; trò chơi thổi lửa nấu cơm cần diễn ra lành mạnh, không có hiện tượng tranh cướp, xô đẩy lấy than, bát nháo, lộn xộn như những năm trước.

Bên cạnh lễ hội chùa Keo, lễ hội đền Trần (xã Tiến Ðức, Hưng Hà) cũng là  lễ hội lớn được tổ chức vào dịp đầu xuân, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương. Trong buổi tối khai hội, lượng người tham dự rất đông, nhân dân đợi xem màn bắn pháo hoa cuối buổi lễ khai mạc về muộn song giao thông thông suốt, an ninh trật tự được bảo đảm. Trong suốt những ngày diễn ra lễ hội, phần lễ được tiến hành với nghi thức trang nghiêm, phần hội được tổ chức bài bản, vui tươi, phát huy được những nét văn hóa đặc sắc của địa phương.

Du khách đến với lễ hội chùa Keo mùa xuân năm 2016.

Theo ông Bùi Ðức Minh, Chánh thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 400 lễ hội được tổ chức vào mùa xuân, trong đó mật độ lễ hội diễn ra vào tháng Giêng khá dày đặc. Ðể các lễ hội diễn ra văn minh, an toàn, thực hiện chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã gửi văn bản, hướng dẫn đến UBND, phòng văn hóa thông tin các huyện, thành phố đồng thời tổ chức làm việc trực tiếp với các huyện Quỳnh Phụ, Hưng Hà, Vũ Thư về việc tăng cường công tác quản lý, tổ chức và thực hiện nếp sống văn minh trong hoạt động lễ hội năm 2016. Thanh tra Sở đã tiến hành thanh tra, kiểm tra đột xuất hơn 10 lễ hội có quy mô lớn nhỏ trước và trong khi lễ hội diễn ra. Nhìn chung, năm nay, các địa phương có sự chuẩn bị chu đáo, kỹ càng hơn trong công tác tổ chức và sự sát sao trong công tác quản lý lễ hội. Bên cạnh các lễ hội lớn như lễ hội chùa Keo, lễ hội đền Trần, các lễ hội cấp thôn, xã nhưng có số lượng người tham dự đông như lễ hội đền Hét (xã Thái Thượng, Thái Thụy), lễ hội đền vua Rộc (xã Vũ An, Kiến Xương), lễ hội đền Quan (thành phố Thái Bình), lễ hội chùa Thiên Quý (xã Ðông Xuân, Ðông Hưng), lễ hội chùa Phượng Vũ (xã Minh Khai, Vũ Thư)… không có người ăn xin, ít hòm công đức, bài bạc trá hình giảm hẳn, trò chơi dân gian được tổ chức vui tươi, lành mạnh, thu hút đông đảo nhân dân tham gia.

Phát huy những giá trị truyền thống

Lễ hội thuộc phạm trù sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng làng xã. Không có địa phương nào, dân tộc nào lại không có những ngày lễ, ngày hội riêng cho cộng đồng của mình. Dịp đầu năm, nhiều lễ hội mùa xuân ở Thái Bình duy trì tổ chức các tục thi độc đáo, tiêu biểu như hội làng Tống Vũ (thành phố Thái Bình) với tục thi nấu cơm, hội làng La Vân (Quỳnh Phụ) với tục trình nghề tứ dân “Sĩ - Nông - Công - Thương”, hội Lạng (Vũ Thư) với tục thi cỗ chay, hội làng Hới (Hưng Hà) với tục trình nghề dệt chiếu, hội đền Hét với tục thi vật cầu… Theo ghi nhận, các tục thi tại hầu hết các lễ hội đã tạo ra không khí sôi nổi dịp đầu năm, gắn kết cộng đồng làng xã, lưu giữ những nét văn hóa đặc sắc của quê  hương, phát huy văn hóa làng trong thời kỳ hội nhập.

Thi kéo lửa nấu cơm cần tại lễ hội đền Trần năm 2016.

Năm 2013, lễ hội đền Trần được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể. Ông Nguyễn Công Khanh, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin, Trưởng ban Quản lý Di tích quốc gia đặc biệt khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần cho biết: Nhằm giữ gìn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống, năm nay, bên cạnh việc tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, văn minh, huyện đặc biệt chú trọng công tác chuẩn bị, tổ chức các hoạt động phần hội vui tươi, lành mạnh, phát huy được những giá trị truyền thống.

Chúng tôi may mắn có mặt tại hội thi kéo lửa nấu cơm cần, mặc dù thời tiết mưa lạnh song khán giả đến xem và cổ vũ đứng kín khu vực diễn ra trò chơi. Nguyễn Viết Anh, sinh viên Ðại học Ngoại thương tham dự lễ hội cho biết: Ðây là lần đầu tiên em được tham dự trò chơi. Thông qua trò chơi, em hình dung được cha ông ta vừa hành quân đánh giặc vừa nấu cơm như thế nào. Em cảm thấy rất tự hào về truyền thống của đất nước, quê hương.

Không nổi tiếng như lễ hội đền Trần song lễ hội đền Hét cũng thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương. Lễ hội có nhiều trò chơi mang đậm tinh thần thượng võ của dân tộc như trò vật cầu và đấu vật. Vật cầu là trò chơi do tướng quân Phạm Ngũ Lão sáng tạo ra để rèn luyện sức khỏe cho binh sĩ khi đóng quân tại đây, được nhân dân địa phương duy trì tổ chức mỗi dịp lễ hội. Từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc, trò chơi diễn ra rất sôi nổi, hào hứng, khán giả cổ vũ nhiệt tình, có văn hóa, thể hiện được ý nghĩa tri ân công đức bậc tiền nhân, giáo dục tinh thần yêu nước trong các tầng lớp nhân dân.

Ðể lễ hội đẹp hơn

Nhiều chuyển biến tích cực trong công tác tổ chức và quản lý lễ hội phát huy được những giá trị truyền thống. Tuy nhiên, trong bức tranh lễ hội mùa xuân nhiều màu sáng ấy, thảng hoặc có xen chút màu tối. Tại lễ hội chùa Keo, tình trạng đổi tiền lẻ hưởng chênh lệch, bán hương trong khu vực di tích chưa được kiểm soát dẫn đến việc khu vực bát nhang công đồng dày đặc vỏ bao hương, vứt bừa bãi; khu vực phía sau hành lang chùa vẫn xuất hiện hiện tượng bói bài, bói tay. Tại lễ hội đền Trần, một số du khách phản ánh về tình trạng mất cắp điện thoại, ví tiền; người bán hương, đổi tiền lẻ chèo kéo du khách. Hiện  tượng bài bạc trá hình tại các lễ hội tuy có giảm song vẫn xuất hiện tại lễ hội đền vua Rộc, lễ hội đền Hét… Trong khi đó, tại lễ hội đền Quan có hiện tượng “hét giá” du khách mua đồ lễ…

Ðồng chí Trương Thị Hồng Hạnh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức thanh tra, kiểm tra thường xuyên việc tổ chức lễ hội để kịp thời chấn chỉnh, xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm trong tổ chức, hoạt động trong lễ hội theo quy định của pháp luật. Song chỉ vậy thôi có lẽ vẫn chưa đủ. Ðể các lễ hội được tổ chức đúng với ý nghĩa cao đẹp, thiêng liêng vốn có, bên cạnh sự vào cuộc nghiêm túc, có trách nhiệm của chính quyền địa phương nơi diễn ra lễ hội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục phối hợp với các huyện, thành phố tích cực tuyên truyền nâng cao ý thức cho người dân khi tham gia lễ hội, thực hiện nếp sống văn minh để lễ hội ngày càng đẹp hơn, ý nghĩa hơn.

Vũ Hường