Hưng Hà, có 3 tuyến đê dài 40,1 km, 9 cống dưới đê và nhiều hệ thống kè mỏ, kè lát mái hộ bờ. Những năm qua, đa phần hệ thống đê điều nằm trên địa bàn huyện thường xuyên được đầu tư kinh phí tu bổ, sửa chữa, nâng cấp nên đã bảo đảm an toàn trong các mùa lũ, bão. Tuy nhiên, do nguồn kinh phí có hạn, không thể phủ kín đến tất cả các công trình PCLB, nên còn một số đoạn đê chưa bảo đảm đủ mặt thiết kế, mặt đê nhỏ, không có cơ đê phía đồng, một số nơi đê còn đắp trên nền địa chất yếu; một số kè xây dựng từ lâu, chưa có kinh phí tu bổ, mặt khác do dòng chảy thay đổi đã tác động gây ảnh hưởng tới tính ổn định của kè, như kè Lão Khê, Đào Thành, Việt Yên, Hà Xá...

Trước thực trạng trên, Hưng Hà đã thành lập đoàn đi kiểm tra, nhằm đánh giá phân loại chất lượng đê, kè, cống, để có phương án xử lý trước khi mùa lũ bão đến. Theo kết quả kiểm tra, đối với tuyến đê tả Hồng Hà từ km 133 - km 150 đã được đắp hoàn chỉnh, có cơ đê phía đồng, mặt rộng 4,0 m - 6,0 m và cứng hoá 17 km. Tuy nhiên, mặt đê cấp phối đá dăm đã xuất hiện bong xô, ổ gà.

Đặc biệt tại km 134+700 thuộc địa phận thôn Hà Xá (Tân Lễ) và đoạn 143+200 thôn Đìa (Hồng An) đê đã đắp qua 2 lỗ vỡ; mặc dù hai vị trí này đã được đắp tầng phản áp chống sủi, nhưng khi có lũ lên cao, ngâm lâu vẫn phát sinh mạch sủi. Đê tả Hữu Luộc, dài 16,5 km, tuyến đê này nhiều vị trí chưa có cơ đê phía đồng, mặt đê bị hư hỏng nặng, nền đê xấu thường phát sinh mạch sủi, như km 5+700 - km 14+800...Tuyến đê tả Trà Lý, nhiều đoạn chỉ rộng từ 3,5 m - 4,5 m, cần áp trúc mở rộng ra phía ngoài; nền đê xấu tại km 2+400 - Km2+900 xã Hồng Minh và km5+600 -km6+600 xã Chí Hoà, mùa lũ thường phát sinh mạch sủi.

Hệ thống kè mỏ và kè lát mái hộ bờ ở Hưng Hà tương đối nhiều, đa phần phát huy được hiệu quả qua các mùa lũ bão. Song, bên cạnh đó vẫn còn một số kè xây dựng từ lâu, nay đã xuống cấp, nguy cơ mất an toàn khá cao. Điển hình như kè lát mái hộ bờ Lão Khê khu vực gần cống đã sạt lở quá nhiều, chân bị khoét sâu; kè Hà Xá còn 3 mỏ lái dòng bị tụt phần mũ, phía sau mỏ 6 dòng chủ lưu đã ép sát bờ làm bãi lở đứng thành dài khoảng 250m, sâu vào bãi 1 – 2 m; kè Nhật Tảo, tại mỏ số 1 đã có xu hướng sạt từ cao trình -1.00 m trở xuống, phần thân mỏ bị sạt cục bộ...

Đối với các cống dưới đê, đa phần xây dựng đã lâu. Cống Lão Khê, xây dựng từ năm 1984, hiện trạng các hạng mục chính vẫn ổn định hoạt động bình thường, nhưng cánh van phẳng và dây cáp kéo cánh van cửa giữa chất lượng kém; cống Nhâm Lang, xây dựng từ thời Pháp thuộc, một số hạng mục đã xuống cấp, vai cống hạ lưu bị tụt, chân có vết nứt, cánh van bị han rỉ...Tình hình vi phạm luật đê điều ở Hưng Hà còn diễn ra khá phổ biến.

Nhiều công trình PCLB, các chủ bến bãi, lò gạch, lò vôi và kinh doanh vật liệu xây dựng đã tự ý xây dựng, neo đậu tàu thuyền vào kè, xây bể cẩu ở đỉnh kè, cắt dốc đê làm đường vận chuyển; một số hộ dân cắt xén chân đê, xây tường dậu, công trình phụ trong phạm vi bảo vệ đê điều, đổ rác tràn lan trên mái đê tạo điều kiện cho mối sinh sản...

Nhìn chung, đến thời điểm hiện nay Hưng Hà có trọng điểm xung yếu I là đê, kè Nhật Tảo từ km 139+500 – km 140+300, thuộc đê tả Hồng Hà I; trong điểm xung yếu II có đê, kè Lão Khê từ km 133+200 – km 133+600; đê Hà Xá, từ km 133+200 – km 133+600; đê Hồng An, km 143+600 – km 144+200...Các trọng điểm xung yếu trên, Hưng Hà đã giao cho các phòng chức năng lập phương án xử lý và các địa phương có trọng điểm xung yếu chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra trong mùa lũ bão, chuẩn bị vật tư, nhân lực theo kế hoạch của huyện đề ra. Ngoài ra, để chủ động PCLB năm nay, Hưng Hà đang gấp rút tu bổ, nâng cấp một số công trình đã hư hỏng nghiêm trọng; đồng thời quán triệt sâu sắc đến từng cấp uỷ, chính quyền và nhân dân thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”.

Nhìn chung đến nay, các tuyến đê trên địa phận Hưng Hà chưa có hiện tượng nún, sạt trượt mái đê, cao trình đê bảo đảm chống lũ với mực nước thiết kế tại Nhật Tảo +7,3 m, có gia thăng an toàn từ 0,1 – 1,2 m; nhiều địa phương có hàng tre chắn sóng phát triển tốt, đáp ứng được chống lũ bão. Các công trình kè sau khi tu bổ vẫn phát huy được hiệu quả.

Để bảo đảm an toàn đê điều trong mọi tình huống, Hưng Hà đã có kiến nghị với Sở Nông nghiệp & PTNT chỉ đạo Ban quản lý dự án, cùng nhà thầu thi công công trình trạm bơm Tịnh Xuyên bảo đảm tiến độ, hoàn thành trước khi mùa lũ, bão đến. Bên cạnh đó, Công ty KTTL Bắc cần kiểm tra sớm các cống dưới đê, trạm bơm tiêu úng công suất lớn, tu bổ, sửa chữa các cống, trạm bơm để phục vụ PCLB đạt hiệu quả cao.

Nguyên Bình