Huyện Quỳnh Phụ có hai tuyến sông lớn chảy qua là sông Hoá và sông Luộc. Hệ thống đê chính có tổng chiều dài 35,5km, chưa kể các kè và đê bối. Đây đều là những công trình trọng điểm cần được bảo vệ khi bước vào mùa lũ bão. Tuy nhiên vài năm trở lại đây, huyện Quỳnh Phụ hầu như không chịu ảnh hưởng của các trận lũ, bão lớn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và của. Chính điều này làm xuất hiện tư tưởng chủ quan, lơ là, mất cảnh giác khi đối phó với lũ, bão trong khi nhiều điểm và công trình phòng chống lũ bão của huyện đã xuống cấp, tình trạng vi phạm hành lang bảo vệ đê, kè vẫn còn tái diễn.

Mặc dù đã có nhều cố gắng trong công tác phòng chống lũ bão (PCLB), đặc biệt là sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, xây dựng phương án phòng chống rõ ràng theo phương châm "bốn tại chỗ", huy động các nguồn lực đầu tư tu bổ hệ thống đê kè…nhưng quá trình triển khai công tác PCLB hàng năm trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Một số xã, nhất là các xã nội đồng khi xây dựng phương án PCLB còn chung chung, hình thức, mang nặng tính đối phó; sự phân công trách nhiệm cho các tiểu ban tiền phương và hậu phương chưa rõ ràng.

Việc tổ chức lực lượng tham gia PCLB ở một số xã, cơ quan, đơn vị tuy có đủ binh chủng, có đủ số người theo danh sách nhưng trên thực tế lại không đủ hoặc đủ nhưng không mang tính chọn lọc nên chưa đáp ứng được yêu cầu. Vật tư, phương tiện dự phòng phục vụ công tác PCLB ở một số điểm còn thiếu, chất lượng kém, không đủ chủng loại theo quy định. Đặc biệt là vật tư, phương tiện trong dân mới chỉ hoàn toàn dựa vào số liệu báo cáo từ các xã chứ chưa được kiểm tra, xác nhận trên thực tế.

Tuy diện tích tre trồng phân tán trong dân cư còn rất ít, ngay cả các cây cho cành để làm rào bó cũng không phải là sẵn nhưng theo số liệu của các xã, thị trấn thì các hộ dân ở Quỳnh Phụ đang dự trữ tới 22.600 cây tre dấu, hơn 60.000 bó rào, gần 200.000 chiếc bao tải và 146 chiếc ô tô…Do đặc điểm của tre, rào là không dự trữ được nhiều năm như đất đá nên việc các xã đưa ra số liệu này rất cần được thanh tra, xác minh để tránh tình trạng báo cáo không đúng sự thật, gây bị động khi xảy ra tình huống cần đến các loại vật tư, phương tiện nói trên.

Đối với hệ thống đê chính, mặc dù chất lượng và khả năng chống lũ tương đối đảm bảo nhưng vẫn xuất hiện nhiều điểm, nhiều đoạn xung yếu. Triền đê Hữu Luộc còn một số đoạn mặt đê quá hẹp, một số đoạn mặt đê được cứng hoá từ lâu nay đã xuống cấp gây khó khăn cho việc đi lại, nhất là vào những ngày trời mưa. Hệ thống tre chắn sóng trồng phía ngoài đê rất nhiều đoạn phát triển kém, không đảm bảo yêu cầu. Như triền đê Hữu Luộc có tới hơn 6km,  triền đê Hữu Hoá cũng có tới 8/ 16km.

Riêng với triền đê Hữu Luộc, một số xã vẫn để dân đào ao, hồ nuôi thả thuỷ sản phía trong đồng gần sát chân đê nên khi có lũ lớn những điểm này thường xuất hiện mạch đùn, mạch sủi; một số đoạn bị rò rỉ, sạt trượt, thẩm lậu mái đê. Điển hình như tại các xã Quỳnh Ngọc, Quỳnh Hoàng, Quỳnh Giao, Quỳnh Thọ, Quỳnh Hoa, An Đồng…

Đặc biệt, tình trạng vi phạm đối với thân đê vẫn tái diễn, nhất là với tuyến đê Hữu Hoá. Một số xã như An Thanh, An Mỹ, thị trấn An Bài đã để dân đào xén chân đê làm đất canh tác lấn sâu vào mái đê từ 1- 2m; một số xã như An Ninh và thị trấn An Bài đã để các chủ hộ mở rộng diện tích bến bãi, mở rộng hệ thống lò nung gạch, vôi vi phạm hành lang bảo vệ đê. Nhiều nơi cả dân và doanh nghiệp còn đổ rác thải lên mặt đê, mái đê và chân đê…

Đối với hệ thống kè, huyện Quỳnh Phụ có 5 tuyến kè đá lát mái. Tuy nhiên các tuyến kè này đều đã xây dựng từ lâu lại không được đầu tư kinh phí sửa chữa thường xuyên nên xuống cấp nghiêm trọng, một số đoạn bị sạt trượt, xô tụt mái đá, lở mái kè…Điều đáng lo ngại nhất là tình trạng vi phạm hành làng bảo vệ kè đang diễn ra rất nghiêm trọng.

Tại các tuyến kè Hiệp, kè Đại Nẫm và kè An Khê đã cho các hộ kinh doanh đấu thầu kè làm bãi tập kết vật liệu, xây dựng lò nung vôi…kéo theo đó là việc tập kết, neo đậu tầu thuyền gần bờ, phương tiện vận tải đi lại quá nhiều làm mái kè bị xô tụt và ảnh hưởng xấu đến thân đê. Một số đoạn như kè Hiệp (thuộc địa phận xã Quỳnh Giao) xuất hiện các bãi tập kết vật liệu xây dựng rất lớn, với độ cao quá quy định từ 3- 4m, gây mất an toàn cho công trình.

Mùa lũ, bão năm 2011 đã tới. Tình hình thời tiết năm nay được dự báo là diễn biến phức tạp, khó lường. Nếu những hạn chế nêu trên không được các ngành chức năng, đặc biệt là UBND các xã, thị trấn ở Quỳnh Phụ sớm vào cuộc để khắc phục thì khi xảy ra lũ, bão lớn hậu quả chắc chắn sẽ nặng nề. Và việc khắc phục hậu quả bao giờ cũng khó khăn, tốn kém hơn rất nhiều so với việc phòng tránh từ sớm.

Vũ Mạnh