Nghe các bà nội trợ nói chuyện với nhau: ngày trước thịt kho tầu sao mà ngon thế, bát phở gà cũng vậy, nước phở ngọt ngào, không như bây giờ chẳng còn biết đến mùi vị ngon ngọt là gì. Nhiều người chép miệng tại ngày xưa nghèo khó, các bà không được ăn thường xuyên nên thấy ngon. Nhưng có nhiều người lý giải các món ăn truyền thống không còn được như ngày trước là bởi thực phẩm chế biến đã biến chất nhiều. Phần lớn cây trồng, vật nuôi được trồng bằng thuốc kích thích ra hoa, tạo quả, nuôi bằng thức ăn công nghiệp, đã thế lại còn nuôi trồng không theo quy trình kỹ thuật, nên thực phẩm đã không ngon lại còn không an toàn.

Có rất nhiều chuyện mà mọi người vẫn hay truyền tai nhau kể xung quanh vấn đề thực phẩm. Người chăn nuôi thì thú nhận ngày trước nuôi cả năm mới được một con lợn. Ngày nay thì khác. Cám công nghiệp nuôi vài tháng, lợn đã được xuất chuồng nặng hàng tạ. Tất tật con vật gì cũng nuôi bằng cám công nghiệp, từ lợn đến gà, tôm, cá, cua, rút ngắn thời gian chăn nuôi, tăng năng suất.

Rau củ cũng vậy. Dưa chuột phun thuốc kích thích 3-5 ngày đã được một lứa. Rau muống, rau cải thuốc kích thích phun chỉ vài ba ngày được thu hoạch. Hoa quả còn xanh, chỉ cần phun lượt thuốc, ủ bạt ngày mai chín vàng. Cam, táo, lê nhúng vào một chậu nước pha thuốc bảo quản để hàng tháng không hỏng.

Tôm cá được ướp bằng phân đạm urê. Để bảo quản các loại sản phẩm thịt tươi sống chỉ cần nhúng vào nước pha một loại thuốc bảo quản ngày mai bán ra thị trường, người tiêu dùng không hề phát hiện là thịt ngày hôm trước… Đến ngay cả quả mít là thứ quả từ trước đến nay vẫn được các bà nội trợ cho là món an toàn nhất còn sót lại vì không có thuốc kích thích tăng trưởng, không cần thuốc bảo quản gần đây cũng được nghe một thông tin giật mình đó là việc  các cô hàng hoa quả thu mua mít vườn khi còn xanh, mang về chỉ cần một tuýp thuốc Trung Quốc bôi lên cuống là 2 ngày sau mít đã chín vàng, thơm phức.

Đó là những thực phẩm tươi sống, còn thực phẩm chín cũng không nằm ngoài xu hướng mất an toàn như kể trên. Giò, bánh phở, bún chứa hàn the, chất bảo quản… Đặc biệt nghe thông tin về nhóm thực phẩm thức ăn hè phố còn giật mình hơn. Để nấu cháo, chè nhanh nhừ, các bà bán hàng chỉ cần cho vào một viên bin con thỏ. Để chế nước dùng cho bún, phở chỉ cần một gói bột Trung Quốc... Không biết các thông tin cộng đồng truyền khẩu thực hư thế nào song chỉ cần dành một chút thời gian để tự kiểm nghiệm, người tiêu dùng có thể dễ dàng nhận biết những thông tin vẫn nghe không phải là không có cơ sở.

Rau luộc để sau 1 giờ, nước rau đã chuyển màu xanh bất thường. Thịt lợn mua về, chần qua nước sôi, nước đục ngầu. Táo, lê mua về lỡ để quên cả tháng không thấy hỏng. Còn nhiều người mắc hội chứng “say tầu xe” sau khi ăn bún, phở buổi sáng...

Xác định lại những thông tin góp nhặt trên, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bác sỹ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, phó giám đốc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm. Bác sỹ Hạnh cho biết trên thực tế, chúng ta chưa kiểm soát được tất cả các loại thực phẩm sử dụng hàng ngày nên chưa có cơ sở để khẳng định các thông tin truyền khẩu là chính xác. Tuy nhiên vấn đề sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc kích thích hóa học trong nuôi trồng hiện đang nằm ngoài tầm kiểm soát của các ngành chức năng. Trong các đợt giám sát, kiểm tra về chất lượng ATVSTP, tình trạng tồn dư chất kích thích tăng trưởng, thuốc BVTV trên rau quả, thực phẩm... quá giới hạn cho phép là khá phổ biến.

Thực phẩm không an toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng đó là tình trạng ngộ độc thực phẩm. Song nguy hại hơn, sử dụng thực phẩm không an toàn, các chất độc hại được tích dần vào cơ thể sẽ gây các ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ như sự biến đổi về gen, sự gia tăng các loại bệnh tật…

Theo một số tài liệu đã được công bố, có tới 30-35% các loại ung thư liên quan đến sử dụng thực phẩm không an toàn, những năm gần đây, bệnh ung thư có xu hướng tăng 20-40%. Để đối phó với tình trạng không an toàn của thực phẩm, phần lớn người tiêu dùng hiện nay đã áp dụng những phương pháp phổ thông để hạn chế những ảnh hưởng này như việc chần thực phẩm qua nước sôi, ngâm rau, quả với nước muối trước khi sử dụng…

Theo phân tích của các nhà chuyên môn, các phương pháp này có thể làm giảm những độc tố có trong thực phẩm nhưng không phải là giải pháp hữu hiệu để hạn chế sự mất an toàn của thực phẩm. Để giải quyết căn bệnh trầm kha của thực phẩm không an toàn phải bắt đầu từ người sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Đó là việc nêu cao ý thức trách nhiệm, đạo đức trong nuôi trồng, kinh doanh, chế biến thực phẩm và hơn hết cần những giải pháp hữu hiệu để Luật An toàn thực phẩm đi vào cuộc sống.

Trần Thu Hương