Rau càng cua có tên gốc la tinh là Herba peperomiae pellucidae, thuộc họ Hồ tiêu. Tên gọi dân gian khác là đơn kim, đơn buốt, cúc áo, quỷ châm thảo, thích châm thảo, tiểu quỷ châm, cương hoa thảo...Lá rau mọc so le, có cuống, phiến dạng màng, trong suốt, hình tam giác hoặc trái xoan, hình tim ở gốc, hơi tù và nhọn ở chóp. Hoa họp thành bông dạng sợi có cuống ở ngọn, dài gấp 2-3 lần lá. Quả mọng hình cầu, đường kính 0,5mm, có mũi nhọn cứng ngắn ở đỉnh. Theo Đông y, rau Càng Cua vị đắng, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, khu phong, hoạt huyết, tan máu ứ; thường dùng để chữa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, viêm họng, viêm ruột thừa, viêm gan truyền nhiễm, viêm dạ dày, viêm ruột, tiêu hóa kém, đau nhức xương khớp, sốt rét. Rau còn được dùng ngoài chữa rắn cắn, nhọt lở, chấn thương sưng đau. Hoạt chất chiết từ rau càng cua có tác dụng chống viêm, giảm đau nhức, kháng khuẩn rộng trên các chủng S. Aureus, B. Subtilis, P. Aeriginosa và E. Coli. Dịch chiết trong clorofoc của rau càng cua có tác dụng kháng nấm T. Mentagrophytes.

 Theo kinh nghiệm của một số lương y, rau càng cua có tính sinh tân, giải nhiệt, nhiều chất khoáng. Nhờ đặc tính sinh tân, vị hơi chua và chứa nhiều nước nên rau càng cua có tác dụng giải khát rất tốt. Rau càng cua còn có tác dụng chữa trị bệnh ngoài da, nhất là bệnh ghẻ lở. Dùng trong phạm vi nhân dân người ta thường giã nát rau càng cua, vắt lấy nước, bổ sung chút muối và chấm vào vết thương làm da mau lành. Có thể dùng toàn cây chữa các chứng xuất huyết, sốt cao, làm lành vết thương, chữa ho, hạ cholesterol huyết và trị bệnh protein niệu. Liều dùng mỗi ngày có thể từ 100-200g rau tươi hoặc sắc lấy dịch chiết cô đặc chia nhiều lần uống trong ngày.

Ngoài công dụng về y học, rau càng cua còn là loại rau dùng làm các món ăn ngon trong các thực đơn bình dân đến...đắt giá tại các nhà hàng. Ví như món thịt bò trộn dầu giấm chẳng hạn. Đây là món ăn bình dân nhưng lại được ưa chuộng tại các nhà hàng đặc sản bởi nó vừa là món ăn sinh tân dịch, bù lại những hao hụt của cơ thể sau những ngày làm việc vất vả vừa là món ăn ngon, vị thuốc quý. Cách làm đơn giản: Thịt bò ướp gia vị đầy đủ, rau càng cua rửa sạch để ráo nước, sau đó trải đều ra đĩa. Hành củ đập giập phi dầu, mỡ thật thơm, sau đó bỏ thịt bò vào đảo nhanh vừa chín tới thì tắt lửa, rải thịt trên mặt đĩa rau. Giấm hòa với bột nêm, thêm ít đường, tỏi bằm nhuyễn, cho thêm chút tương ớt, ước chừng  đủ chua, ngọt vừa khẩu vị và số lượng người ăn. Nước sốt từ thịt bò và dầu giấm sẽ làm cho rau càng cua thấm gia vị dậy mùi thơm, ngon. Món ăn này ngoài giá trị bổ dưỡng từ thịt bò giàu protein, sắt và vitamin nhóm B, có lượng chất béo bão hòa nhiều hơn thịt gia cầm đã được bổ sung thêm các khoáng chất tươi nguyên của rau càng cua càng làm tăng giá trị của món ăn. Món thịt ếch với rau càng cua cũng vừa là món ngon - vị thuốc.

Vốn dĩ, thịt ếch có giá trị dinh dưỡng cao, Thịt ếch là thức ăn bổ dưỡng, hay được dùng cho người già, trẻ nhỏ để bồi bổ sức khoẻ. Giá trị dinh dưỡng trong 100g thịt ếch có 75g nước, 20g protit, 1,1g lipit, 3,9g tro, 22mg canxi, 159mg photpho, 1,3mg sắt, 0,04mg vitamin B1, 0,22mg vitamin B2, 2,1mg vitamin PP...Thịt ếch thường được dùng trong các trường hợp: Trẻ em bị cam tích "bụng ỏng, đít beo"; những trẻ bị còi xương, suy dinh dưỡng; trẻ em về mùa hè hay bị rôm sẩy, mụn nhọt, ngứa lở, quấy khóc, ngủ không yên; phụ nữ sau khi sinh bị phù, sức khoẻ kém, da mặt vàng sạm; bệnh nhân lao phổi lâu ngày, các bệnh viêm loét miệng và họng do nhiệt, bệnh ngoài da viêm tấy, sưng đau.

Thêm rau càng cua có tác dụng chỉ khát, sinh tân thì thật là "lưỡng hợp". Cách làm như sau: Hành hoặc tỏi cho vào chảo phi thật thơm rồi cho thịt ếch và xào. Thịt ếch chín, tỏa mùi thơm, lấy ra rải đều lên rau càng cua đã được lót dưới đĩa. Tùy theo khẩu vị, có thể cho thêm ít bột mì hay bột năng vào nước giấm rồi nấu lên để tạo thành nước xốt. Khi ăn, có thể chế nước xốt vào rau hoặc dùng để chấm rau.

Những món ăn ngon được chế biến từ rau càng cua chính là các bài thuốc dân gian. Chẳng hạn như nước giấm được dùng với rau càng cua thì thấy thơm ngon hơn. Thành phần của giấm chủ yếu là axit acetic và một số axit hữu cơ như axit latíc, axit malic, axit citric... có tác dụng kích thích sự ngon miệng, tăng cường tiêu hóa thức ăn. Nếu rau các loại vi khuẩn như: salmonela, trực khuẩn đại tràng, cầu khuẩn chùm nho gây mủ, vi khuẩn gây bệnh lỵ chảy máu... bị ngâm trong giấm 30 phút, sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn. Mùa hè dùng giấm để chế biến các món ăn như nộm, trộn salat, nấu canh chua... có công hiệu phòng bệnh, nâng cao sức đề kháng của cơ thể. Giấm cũng có thể làm giảm độ béo của các loại thực phẩm như thịt, cá mà ta quen dùng hàng ngày và giữ cho các loại vitamin tan trong nước không bị phân huỷ khi xào nấu món ăn, làm giảm ảnh hưởng của các độc tố đối với cơ thể, có tác dụng ức chế và diệt trừ được nhiều vi khuẩn gây bệnh khác, có thể loại trừ được thành phần lão hóa ở thành huyết quản. Giấm là dung môi dẫn vị thuốc vào kinh vị, kinh can.

Càng cua tính vị hơi chua, có tác dụng sinh tân dịch vì thế rất cần giấm làm nhiệm vụ "dẫn độ" tính vị của rau càng cua vào trong cơ thể.

                                                                                         Lê Quang Viện