Tháng 8/1965, Trường cấp II Thụy Liên (xã Thụy Liên, huyện Thái Thụy) chính thức được thành lập. Các thầy cô phần đông đến từ xã ngoài, huyện ngoài, có thầy đến từ Nghệ An, Hà Tĩnh nên phải trọ trong dân, nhờ dân nuôi dưỡng. Trường được xây dựng tại xóm 7 (thôn Đoài ngày nay). Trường có 4 phòng học cấp 4, các gian văn phòng đều làm tường đất, tre, rạ do phụ huynh gom góp. Năm học đầu tiên, Trường có 2 lớp 5 là học sinh từ lớp 4 trong xã chuyển lên. Học sinh lớp 6 và lớp 7 chuyển về từ Thụy Dương và Thụy Lương. Học sinh chỉ học một buổi, tự ghi chép theo lời thầy giảng hoặc những điều thầy ghi trên bảng để về học chứ không có sách giáo khoa. Công tác giáo dục và đào tạo trong thập kỷ 60 - 70 hết sức khó khăn nhưng thầy cô luôn thiết tha với trường, phụ huynh và học trò luôn hiếu học, gần gũi, kính trọng thầy cô giáo.

Năm 1964, miền Bắc phải trực tiếp đương đầu với cuộc chiến tranh phá hoại vô cùng khốc liệt của giặc Mỹ, đồng thời phải tiếp tục chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Trước hoàn cảnh đó, Trường phải sơ tán về thôn An Lệnh, thôn Nghĩa Chỉ. Thầy trò dạy và học trong hoàn cảnh hết sức khó khăn. Lúc bấy giờ, các phòng học đều là tranh tre, xung quanh có hào, lũy, hầm kèo chữ A để giáo viên và học sinh ẩn nấp khi máy bay địch bắn phá. Có buổi học, thầy và trò chủ yếu ở dưới hầm trú ẩn vì máy bay Mỹ quần đảo liên tục trên đầu. Không có thời gian học bổ sung, thầy cô lại cần mẫn đêm đêm đến các nhóm học tập hướng dẫn bài cho học sinh. Năm 1968, đế quốc Mỹ hạn chế ném bom từ vĩ tuyến 18 trở ra, theo sự chỉ đạo của Đảng ủy và chính quyền địa phương, các thầy cô giáo lại trở về trường dạy tập trung. Sau 3 năm thành lập, đội ngũ nhà giáo đã trưởng thành khá vững vàng. Việc dạy và học có thuận lợi hơn song hàng ngày thầy trò vẫn phải tránh bom đạn, bên cạnh đó còn phải đối mặt với thiên tai. Đây là thời kỳ khó khăn của nhà trường nhưng cũng rất đỗi tự hào vì đã góp phần cùng cả nước kháng chiến chống Mỹ. Trong 11 năm (1965 - 1975) có khoảng 1.750 học sinh lớp 7 tốt nghiệp ra trường. Tỷ lệ lên lớp hàng năm đạt từ 80 - 95%. Tỷ lệ học sinh lớp 7 tốt nghiệp từ 78 - 85%. Nhiều học sinh Thụy Liên nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc đã sẵn sàng lên đường làm nghĩa vụ quân sự, trong số đó hàng trăm người con của Thụy Liên đã anh dũng hy sinh trên các chiến trường.

Trên chặng đường xây dựng và phát triển, 17 năm từ năm 1976 đến năm 1993, Trường PTCS Thụy Liên có quy mô lớn, lớp học phân bố khắp xã với 3 điểm học tập trung và 5 điểm học lẻ ở xóm. Học sinh hàng năm có 1.350 - 1.400 em. Năm 1993, Trường PTCS Thụy Liên tách thành hai trường: Tiểu học và THCS. Sau giai đoạn này, kết quả giáo dục của nhà trường có tiến bộ vượt bậc, xã đạt phổ cập giáo dục THCS năm 1997. Chất lượng văn hóa, chất lượng học sinh giỏi đã được nâng cao, tỷ lệ tốt nghiệp PTCS đạt từ 96 - 100%. Từ năm 2008, sau khi xây dựng ngôi trường cao tầng với 8 phòng học, nhà trường đã làm tốt công tác tham mưu và công tác xã hội hóa giáo dục, xây dựng cảnh quan nhà trường ngày càng khang trang, sạch đẹp, đủ điều kiện trường chuẩn quốc gia. Từ năm 2010, 100% giáo viên đều ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giáo án điện tử, tham gia hội thi, hội giảng các cấp. Ngoài ra nhà trường còn quan tâm tạo điều kiện cho giáo viên học tập nâng cao trình độ trên chuẩn. Đến năm học 2015 - 2016, Trường có 32 cán bộ, giáo viên đạt chuẩn 100%, trong đó trên chuẩn 71%. Chất lượng hội giảng đã có nhiều chuyển biến, cả hai tổ chuyên môn đều vươn lên xếp thứ 2, thứ 3 trong cụm, năm học nào cũng có giáo viên đạt giỏi tỉnh. Kết quả học sinh giỏi của nhà trường đã có tiến bộ vượt bậc, nhiều năm liền xếp tốp đầu của khối THCS, vươn lên xếp thứ 3/47 trường trong huyện năm học 2013 - 2014. Chất lượng học sinh có nhiều tiến bộ, hàng năm tỷ lệ lên lớp đạt từ 95 - 99%, học sinh giỏi huyện đạt từ 50 - 65 em, học sinh giỏi tỉnh từ 4 - 10 em, học sinh giỏi quốc gia từ 1 - 3 em, tỷ lệ thi đỗ vào THPT từ 95 - 99%. Tiếp bước trang sử vẻ vang truyền thống mái trường quê hương, trong 7 năm qua (từ năm 2008 - 2015) Chi bộ nhà trường liên tục đạt trong sạch vững mạnh, Trường 4 năm liền đạt tập thể lao động xuất sắc cấp tỉnh. Đặc biệt, năm học 2012 - 2013 được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen. Một trong những hoạt động nổi bật của nhà trường trong nhiều năm qua đó là công tác thư viện, nhà trường đã xây dựng thành công tủ sách phụ huynh, huy động được sự ủng hộ của các nhà hảo tâm, các bậc phụ huynh và các thầy giáo, cô giáo. Hoạt động của tủ sách phụ huynh được đưa tin trên đài, báo trung ương và địa phương. Đó là những thành tích tiêu biểu của nhà trường, góp chung vào thành tích của nhân dân xã Thụy Liên trong công cuộc xây dựng về đích nông thôn mới.

50 năm xây dựng và trưởng thành, mái trường quê hương đã đào tạo trên 7.500 học sinh tốt nghiệp, trong đó có nhiều người học đại học và trên đại học. Trong những năm gần đây, số học sinh Thụy Liên có học vị cao ngày càng nhiều, xuất hiện nhiều tiến sĩ trẻ. Đến năm 2015, xã Thụy Liên có 12 tiến sĩ, hàng trăm thạc sĩ, kỹ sư, bác sĩ, hàng nghìn người có trình độ đại học... Các thế hệ học sinh Thụy Liên đã góp phần quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam nói chung, xã Thụy Liên nói riêng.

50 năm qua, được sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Thụy Liên, ngôi trường cấp II Thụy Liên đã trưởng thành. Các thầy, cô giáo và lớp lớp học sinh đã vun đắp truyền thống nhà trường, tạo nền tảng vững chắc phát triển phong trào giáo dục Thụy Liên. Nhìn lại một chặng đường phấn đấu không mệt mỏi của các thế hệ nhà giáo, chúng ta tự hào về trường, ngôi trường xứng đáng là lá cờ đầu trong phong trào giáo dục huyện Thái Thụy.

Dương Thị Nguyệt
(Hiệu trưởng)

Trịnh Cường

Một số hình ảnh hoạt động của Trường THCS Thụy Liên