Theo số liệu thống kê của Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Kiến Xương, tính đến hết tháng 10/2017, toàn huyện có 61.624 hộ dân đăng ký sử dụng nước sạch nhưng mới có 85,5% số hộ có nước sạch để sinh hoạt. Tìm hiểu nguyên nhân, chúng tôi khảo sát ở một số xã: Vũ An, Vũ Ninh, Vũ Quý, Minh Tân...

Tại xã Vũ An, nhiều hộ dân cho biết, khi có dự án cấp nước sạch nông thôn về địa phương bà con ai cũng phấn khởi, hưởng ứng đăng ký. Tuy nhiên, một số hộ khó khăn về kinh tế nên chưa thể đóng góp được tiền đối ứng cho doanh nghiệp. 

Cũng như nhiều hộ dân trong xã, bà Nguyễn Thị Duệ, thôn Bắc Sơn, xã Vũ Ninh cho biết: Do có nguồn nước mưa, nước giếng khoan sử dụng và vào thời điểm đăng ký sử dụng nước sạch vệ sinh nông thôn gia đình chưa có tiền ngay để nộp đối ứng nên gia đình xin hoãn để nộp đợt sau. Nhưng đến khi gia đình có tiền, muốn đăng ký đấu nối sử dụng nước sạch thì doanh nghiệp lại nâng số tiền đối ứng lên hơn 3 triệu đồng. Tôi rất băn khoăn không hiểu vì sao doanh nghiệp kinh doanh nước sạch lại nâng giá và căn cứ nào thu tiền đối ứng cao như vậy. Khi hỏi doanh nghiệp thì họ không trả lời, bà con trong xã bàn tán cho rằng doanh nghiệp đang “làm cao” gây khó cho dân.

 Ông Lại Hải Đăng, cán bộ địa chính - xây dựng xã Vũ Ninh chia sẻ: Việc tuyên truyền, vận động nhân dân đấu nối sử dụng nước sạch theo chính sách và chủ trương của tỉnh, của huyện chỉ đạo đã rất vất vả họ mới nhận thức ra để thực hiện. Nhưng nếu doanh nghiệp không chia sẻ với người dân như hiện nay thì việc địa phương phấn đấu 100% người dân trong xã được sử dụng nước sạch sẽ khó khả thi.

Còn tại xã Minh Tân, nhiều hộ dân chưa được dùng nước sạch lại xuất phát từ nguyên nhân nhà máy xử lý nước sạch không đủ công suất đáp ứng nhu cầu và hệ thống đường ống dẫn đã lạc hậu. Chính quyền địa phương đã nhiều lần kiến nghị với doanh nghiệp khai thác, kinh doanh nước sạch nâng cấp nhà máy và đường ống nhưng doanh nghiệp không đáp ứng. 

Ông Phạm Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã cho biết: Ngoài nguyên nhân trên, việc doanh nghiệp kinh doanh nước sạch chậm trễ trong việc bàn bạc với chính quyền địa phương và nhân dân để xây dựng lộ trình hoàn trả tiền đối ứng của bà con theo đúng quy định của tỉnh đã tác động không nhỏ tới tâm lý e ngại của các hộ dân chưa đăng ký đấu nối sử dụng nước sạch.

Trong các cuộc tiếp xúc với đại biểu HĐND tỉnh, HĐND huyện và xã, câu chuyện chất lượng nước sạch được rất nhiều cử tri Kiến Xương quan tâm và có ý kiến. Sự xuất hiện của tình trạng nước đục, nước nhiễm mặn, nhất là vào mùa khô khiến cho người dân không khỏi lo lắng tự hỏi: liệu nước của nhà máy có thực sự sạch và an toàn? 

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, thôn Bắc Sơn, xã Vũ Ninh bức xúc: Từ khi có nước sạch nông thôn, gia đình phá bỏ các công trình như giếng khơi, giếng khoan. Nguồn nước sinh hoạt của gia đình tôi hiện nay duy nhất là nước máy do doanh nghiệp nước sạch cấp. Mỗi tháng sử dụng bình quân 30m3, gia đình phải trả hơn 220.000 đồng. Nộp tiền mua nước sạch nhưng thực sự chúng tôi chỉ biết hy vọng đó là nước sạch chứ tuyệt nhiên mấy năm qua người dân không được doanh nghiệp công khai thông tin, kiểm định chất lượng nước đầu ra cho người tiêu dùng. Sự thiếu thông tin về chất lượng nước không chỉ gây bức xúc cho người sử dụng mà còn ảnh hưởng tới quyết định sẽ sử dụng nước sạch của các hộ dân chưa đăng ký đấu nối.

Trên địa bàn huyện Kiến Xương vẫn còn nhiều hộ dân phải sử dụng nước giếng khơi, nước giếng khoan trong sinh hoạt hàng ngày.

Hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nước sạch trên địa bàn huyện Kiến Xương đều áp dụng giá tiêu thụ nước sạch lên kịch trần giá quy định của tỉnh. Tuy không vi phạm khung giá nhưng người dân không khỏi băn khoăn, việc áp dụng giá nước bán cho người dân của doanh nghiệp đã đúng theo nguyên tắc, phương pháp tính giá tiêu thụ nước sạch mà Luật Giá, Thông tư liên tịch số 75/2012/TTLT-BTC-BXD-BNNPTNT của liên bộ: Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Quyết định số 1365/QĐ-UBND ngày 24/6/2015 của UBND tỉnh quy định hay chưa. 

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, cán bộ Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Kiến Xương chia sẻ: Cả người đã sử dụng nước sạch và người chưa sử dụng nước sạch trên địa bàn huyện rất mong doanh nghiệp và các cơ quan quản lý công khai cách xác định giá để tránh thiệt thòi cho người dân và để họ yên tâm khi đầu tư đấu nối sử dụng nước sạch.

Thêm một nguyên nhân nữa khiến nhiều người dân chần chừ khi quyết định đấu nối sử dụng nước sạch là sự cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa các doanh nghiệp trong thời gian qua. 

Ông Nguyễn Đức Toàn, Giám đốc Công ty Nước sạch tư nhân Hoàng Luật, xã Hòa Bình cho biết: Việc quy hoạch mạng lưới cấp nước sạch cho nhân dân đã được UBND tỉnh quy định cụ thể nhưng vừa qua một số doanh nghiệp không tuân thủ nghiêm. Tình trạng lấn địa bàn để mở rộng đối tượng khách hàng xuất hiện cộng với việc doanh nghiệp này tuyên truyền, nói xấu về dịch vụ, chất lượng nước của doanh nghiệp kia không chỉ gây khó khăn cho chính doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nước sạch mà còn dẫn đến tình trạng người dân hoài nghi về chất lượng nước sạch, chần chừ trong việc quyết định sử dụng.

Đã đến lúc những “rào cản” trên phải được tháo gỡ bởi sự vào cuộc tích cực của các cơ quan chức năng và của chính doanh nghiệp để mọi người dân đều được hưởng chính sách nước sạch và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Khắc Duẩn