Ông Trần Nguyên Ngân, thôn Bát Tiên, xã Vũ Tiến (Vũ Thư) 

Năm nay đã 97 tuổi nhưng tôi vẫn còn nhớ như in những năm tháng nhân dân ta vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền, làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám thần kỳ, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 72 năm đã trôi qua nhưng năm nào cũng vậy, cứ đến ngày tết Độc lập, tôi lại bảo con cháu đưa đến Mỏ Quạ Văn Lang, nhà thờ Bồng Tiên… để hồi tưởng lại một thời oai hùng của dân tộc, thời kỳ mình tham gia trong đội du kích. Ngày ấy khí thế cách mạng sục sôi lắm, già trẻ, gái trai trong làng ai ai cũng hăng hái tham gia đánh đuổi thực dân phong kiến. Sau ngày 2/9/1945, hưởng ứng lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch “Quyết tâm giữ vững nền độc lập”, toàn dân quê tôi thi đua lao động sản xuất, diệt “giặc đói”, “giặc dốt”. Tôi tham gia đội du kích từ những ngày đầu tiên, hàng ngày cùng đồng đội bám nắm cơ sở để tìm hiểu lòng dân, vận động nhân dân theo cách mạng, đêm đến lại cùng đồng đội luồn sâu vào vùng địch chiếm đóng làm công tác địch vận cũng như trinh sát đồn bốt để lập phương án chiến đấu. Nhiều lần địch phát hiện bao vây, có lần do chiến đấu cầm chân địch cho đồng đội rút lui tôi đã không thoát khỏi vòng vây nên phải nằm dưới ao bèo lẩn trốn 1 ngày 1 đêm, sau đó được nhân dân che chở đưa ra ngoài an toàn.

Ni trưởng Thích Ðàm Niệm, trụ trì chùa Phụng Thượng, xã Vũ An (Kiến Xương) 

Ngày 2/9/1945 đã đi vào lịch sử dân tộc và trở thành mốc son chói lọi, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc. Ngày Hồ Chủ tịch đọc Tuyên ngôn Độc lập, các tầng lớp nhân dân ở các địa phương phấn khởi vô cùng, người người hô vang khẩu hiệu: “Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!”, cờ đỏ sao vàng và khẩu hiệu rợp khắp các làng, các xã. Giới tăng, ni cũng hoan hỷ cùng với Phật tử, nhân dân khi thoát khỏi kiếp lầm than nô lệ, từ đây được sống cuộc sống độc lập, tự do. Các nhà tu hành chúng tôi ngày đó đều lên đèn, thắp nhang, thỉnh chuông cúng Phật, cầu cho quốc thái dân an và cầu cho chúng sinh phiêu bạt trong nạn chết đói đầu năm Ất Dậu (1945) được siêu thoát về nơi cực lạc. Đây cũng là hoạt động hàng năm của các chùa từ ngày đó đến nay mỗi dịp đất nước mừng Quốc khánh 2/9.

Ông Hoàng Sĩ Trác, 95 tuổi, đảng viên 71 năm tuổi đảng, thôn Cộng Hòa, xã Minh Hòa (Hưng Hà) 

Những ngày này cách đây tròn 72 năm, nhiều địa phương trong tỉnh còn chìm trong nước lũ do đê Đìa (Hưng Nhân) và đê Mỹ Lộc (Thư Trì) bị vỡ. Nhưng dưới sự lãnh đạo của Việt Minh khí thế đấu tranh của quần chúng vẫn dâng cao, quyết tâm giành lại chính quyền. Lúc đó tôi đang tham gia tổ chức thanh niên của xã, hoạt động rất sôi nổi. Ngày 2/9/1945, sự kiện Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình có sức lan tỏa như vũ bão, nhanh chóng đến với mọi người dân. Trong nước lũ, mùa màng thất bát, đói khổ nhưng người dân vẫn hừng hực khí thế, sung sướng khi được đón tết Độc lập đầu tiên trong đời cũng như được trở thành công dân của một nước độc lập, tự do. Với tôi, trải qua những ngày tháng cơ cực, lầm than, được sống và đóng góp sức mình cho cách mạng là một diễm phúc lớn. Trải qua nhiều vị trí công tác, tôi luôn lấy tấm gương của Bác Hồ, lấy truyền thống quê hương anh hùng và thành quả của Đảng trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là ánh sáng soi đường để bản thân nỗ lực cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và phát triển của quê hương.

Ông Phạm Ðình Mô, 90 tuổi, đảng viên 70 năm tuổi đảng, thôn Ðồng Lang, xã Ðông Vinh (Ðông Hưng) 

Năm 1945, khi đó tôi tròn 18 tuổi, tôi còn nhớ nước ngập mênh mông. Để chuẩn bị cho ngày khởi nghĩa giành chính quyền, tôi cùng với anh em thanh niên trong xã Đồng Lang, phủ Thái Ninh ngồi trên bè chuối đến từng nhà vận động bà con tham gia Việt Minh. Ở xã Đồng Lang có 17 đồng chí tham gia. Dù bọn cường hào, hương lý ra sức đàn áp, dọa dẫm người dân nhưng chúng tôi vẫn kiên trì luồn sâu vào từng làng xóm để tuyên truyền, vận động nhân dân đi theo Đảng, theo Bác Hồ. Sau khi giành được chính quyền, nhân dân ai cũng rất phấn khởi, tôi được cử làm Bí thư mặt trận xã Đồng Lang gồm các tổ chức thanh niên, phụ nữ, nông hội đỏ... Ngày quốc khánh đầu tiên của đất nước, không khí ở Đồng Lang cũng như các địa phương lân cận rầm rộ, náo nhiệt. Mọi người trong xã tập trung tại sân đình làng rồi hành quân lên trung tâm phủ Thái Ninh mít tinh. Ngay sau khi chính quyền lâm thời xã được thành lập, xã Đồng Lang trở thành một thôn, tôi tham gia đội tự vệ chiến đấu và tham gia ủy nhiệm Việt Minh thôn Đồng Lang, phụ trách bình dân học vụ... Dù đói nghèo vẫn còn đeo bám người dân thôn quê nhưng ai cũng tin tưởng dưới sự lãnh đạo của Việt Minh đồng bào ai cũng có ruộng để canh tác, có cơm ăn, áo mặc và được sống trong hòa bình. Tuyên ngôn Độc lập chính là lời hiệu triệu toàn dân kề vai sát cánh cùng nhau đánh đổ thực dân, đế quốc, quyết hy sinh xương máu để giữ gìn từng tấc đất của cha ông. 

Anh Nguyễn Ðức Ðổng, đoàn viên thanh niên thôn Lương Mỹ, xã Quỳnh Hội (Quỳnh Phụ) 

Ngày 2/9/1945 là ngày đánh dấu sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nên tôi tự hào và luôn thấy xúc động mỗi dịp tới ngày lễ này. Bản thân người trẻ như tôi nghe lại những câu chuyện, xem lại những hình ảnh theo năm tháng của quân và dân ta mới thấy sự hy sinh vì độc lập, tự do, hạnh phúc của thế hệ cha ông là vô bờ bến. Thế hệ trẻ hiện nay quá may mắn khi được sống trong một đất nước hòa bình, tự do và phát triển. Thanh niên chúng tôi luôn tự nhắc nhở bản thân phải biết noi gương, phát huy truyền thống yêu nước, giữ nước của các thế hệ đi trước, nhận thức rõ hơn trách nhiệm của người đảng viên trẻ. Chúng tôi phải cố gắng, cống hiến nhiều hơn nữa. Cống hiến ở đây không phải là cái gì cao xa mà đó là sự cố gắng, nỗ lực hết mình, tâm huyết, nhiệt tình trong công việc; là sự hết lòng giúp đỡ mọi người xung quanh; là lối sống giản dị, hòa đồng; là sự tu dưỡng, rèn luyện không ngừng của bản thân, đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào sự nghiệp đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước.

Nhóm phóng viên