Linh thiêng Vị Xuyên

Một ngày giữa tháng 7, Đoàn đại biểu tỉnh Thái Bình có mặt từ sớm để làm lễ dâng hương, tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên, huyện Vị Xuyên (Hà Giang). Đây là nơi yên nghỉ của hơn 1.700 liệt sĩ có tên và không tên, trong đó có 62 liệt sĩ là người con quê hương Thái Bình. Họ là những chàng trai vừa mười tám, đôi mươi đã anh dũng hy sinh nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Đồng chí Thiều Văn Bốn, Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Vị Xuyên chia sẻ: Nghĩa trang nằm ở vị trí đắc địa, lưng tựa vào dãy Tây Côn Lĩnh, mặt nhìn ra sông Lô, xung quanh cây cối bao bọc. Đây là công trình “Đền ơn đáp nghĩa” quy mô lớn, thể hiện sự tri ân, tôn vinh của Đảng, Nhà nước, của quân đội và nhân dân ta đối với những người con ưu tú của dân tộc đã hy sinh cho sự nghiệp đấu tranh bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn biên giới, lãnh thổ của Tổ quốc.

Theo tài liệu ghi tại Nghĩa trang, toàn chiến dịch, tại mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang giai đoạn 1979 - 1989 có hơn 4.000 chiến sĩ hy sinh, hơn 9.000 người bị thương. Đặc biệt, trong chiến dịch MB84 ngày 12/7/1984 của Sư đoàn 356 - sư đoàn làm nhiệm vụ chủ công, phối hợp với các cánh quân của các Sư đoàn 313, 316 và nhiều đơn vị khác tiến công chiếm lại các điểm cao bị đối phương chiếm giữ trái phép. Do tương quan lực lượng và địa hình phức tạp, gần 600 cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 356 đã anh dũng hy sinh. Hàng năm, vào ngày này, các cựu chiến binh Sư đoàn 356 nói riêng, cựu chiến binh mặt trận Vị Xuyên nói chung từ khắp mọi miền của Tổ quốc lại “hội quân” về đây làm lễ giỗ trận, tưởng niệm đồng đội.

Phía sau tượng đài Tổ quốc ghi công, những hàng mộ nhỏ, tầng tầng lớp lớp dọc theo triền đồi phảng phất hương bay vẫn còn đó những ngôi mộ không tên. Tuổi xuân các anh đã gửi lại núi rừng, tên các anh đã hóa thành bất tử. Chiến tranh tuy đã lùi xa nhưng ở Vị Xuyên vẫn còn 2.000 liệt sĩ đang nằm lại các chiến trường. “38 năm sau những trận chiến đấu ác liệt, rất nhiều hài cốt của cán bộ, chiến sĩ ta vẫn còn nằm lại ở chiến trường Vị Xuyên chưa thể quy tập về các nghĩa trang liệt sĩ, về với gia đình, đồng đội do mìn còn nhiều, dốc núi cheo leo, để lại nỗi day dứt, khắc khoải khôn nguôi trong tâm can của mỗi gia đình, đồng đội còn sống” - anh Bốn bồi hồi chia sẻ.

Rời Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên, chúng tôi ngược lên biên giới Thanh Thủy - nơi chiến trường ác liệt năm xưa. Những vạt đồi, điểm cao, bình độ một thời bom cày đạn xới nay đã ngập tràn trong màu xanh của cây cối. Kia điểm cao 1509, 1100, 772, 685…, đây Đồi Đài, Cô Ích, Bốn Hầm, hang Dơi, làng Ping... sừng sững, hiên ngang giữa đất trời Tổ quốc. Từng đoàn cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa, họ cùng kể cho nhau nghe những ngày chung chiến hào, trận địa. Chiến trường xưa giờ đã hóa bản làng, nương rẫy trù phú nhưng ký ức về cuộc chiến vẫn còn mãi trong lòng họ. Với ý chí, niềm tin “sống bám đá, chết hóa đá thành bất tử”, máu của đồng đội họ đã tô thắm thêm lá cờ cách mạng, mang bình yên về với mảnh đất này.

Nẻo về Lũng Cú

Chúng tôi ngược theo con đường Hạnh Phúc (quốc lộ 4C) về điểm cực Bắc của Tổ quốc tại xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn (Hà Giang) dài hơn 150km đường đèo hiểm trở. Đoàn xuất phát khi bản làng nơi đây vẫn chìm trong sương sớm. Để lên với vùng cao, chúng tôi phải sử dụng xe ô tô chuyên dụng và lái xe bản địa để vượt qua những cung đường hiểm trở, ngoằn ngoèo. Đoàn tiếp tục hành trình viếng Nghĩa trang Liệt sĩ thanh niên xung phong mở đường Hạnh Phúc và Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Yên Minh, đều nằm trên hai ngọn đồi thuộc địa bàn thị trấn Yên Minh, huyện Yên Minh (Hà Giang).

52 năm kể từ ngày thông đường, con đường Hạnh Phúc vẫn mềm mại uốn lượn như dải lụa đào vắt qua núi đá. Có được con đường như ngày nay là công sức của hàng nghìn thanh niên xung phong đến từ nhiều địa phương miền Bắc. 

Ông Phạm Văn Bút, Phó Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong huyện Yên Minh, quê ở Gia Lộc (Hải Dương) là người tham gia lực lượng thanh niên xung phong ngày ấy giờ đã trở thành người con núi rừng Yên Minh, ngày ngày cần mẫn hương khói cho đồng đội. Ông Bút chia sẻ: Trong hơn 2.000 thanh niên nhiệt huyết, xung phong lên Hà Giang mở đường thì 14 đồng đội tôi đã ngã xuống, nhiều người bị thương trong quá trình xẻ núi, dời đá mở đường. Con đường Hạnh Phúc như một minh chứng về sức mạnh tập thể làm nên huyền thoại, biểu tượng của tinh thần yêu nước, đoàn kết chung một ý chí đánh đuổi quân xâm lược.

Thắp hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.

Trên dặm dài đi qua, chúng tôi được nghe những câu chuyện xúc động trong cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc, về những người lính nơi biên cương, những thanh niên xung phong và cả tình quân dân trong chiến đấu. Dù máu đã đổ trên từng tấc đất, cung đường dọc dài biên cương nhưng mỗi bước chân người lính đi qua đã để lại bình yên, để lại màu hoa sim tím chiều biên giới. Sinh ra khi đất nước đã im tiếng súng, chúng tôi càng thấy tự hào hơn về đất nước, con người Việt Nam anh dũng, kiên cường.

Lũng Cú đón chúng tôi bằng cơn mưa bất chợt. Cung đường thêm gần hơn khi nghe chuyện kể vùng biên của Thượng tá Phạm Ngọc Thủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Lũng Cú: “Đơn vị chúng tôi quản lý hơn 26km đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc gồm hai xã Ma Lé và Lũng Cú với 5 dân tộc anh em cùng chung sống. Những năm qua, đơn vị đã làm tốt công tác đối ngoại biên phòng, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc. Cùng với thực hiện nhiệm vụ xây dựng đơn vị, cơ sở chính trị vững mạnh, Đồn còn nhận đỡ đầu 12 con nuôi là con em các dân tộc thiểu số có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trong đó, 3 em mồ côi được đơn vị nhận nuôi tại Đồn. Lũng Cú ngày trước nghèo khổ, đường vào gập ghềnh đá tai mèo nhưng giờ đã đổi thay nhiều rồi”.

Trong chuyến đi đến cao nguyên đá Đồng Văn, chúng tôi được thăm Cột cờ quốc gia Lũng Cú trên đỉnh núi Rồng, được ngắm nhìn lá quốc kỳ rộng 54m² tung bay nơi địa đầu Tổ quốc, một hình ảnh thiêng liêng trong lòng mỗi người con đất Việt, được dự bữa cơm ấm áp tình cảm của những người lính mang quân hàm xanh. Nhưng ý nghĩa hơn cả là chúng tôi được nhận món quà là lá cờ treo trên Cột cờ quốc gia Lũng Cú do Đảng ủy, chỉ huy Đồn Biên phòng Lũng Cú trao tặng… Dù khó khăn, gian khổ nhưng những người lính biên phòng vẫn vững bước tuần tra để bảo vệ biên cương, canh giữ bình yên cho bản làng biên giới.

Tất Đạt